Çeşitli Kemoterapötiklerin Meme Kanseri Hücreleri Üzerinde Ferroptozu İndükleyici Etkilerinin Araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BİYOKİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERVA ÖZKAN
Danışman: Filiz Bakar Ateş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Meme kanseri dünyada ve ülkemizde kadınlar arasında en yaygın görülen kanser türüdür. Mevcut tedavilerin yetersizliği sebebiyle, yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Bu bağlamda, yakın zamanda tanımlanmış olan ferroptoz, bilinen diğer hücre ölüm mekanizmalarından farklı olması ve geleneksel tedavilere dirençli hücrelerde dahi etkili sonuç vermesi nedeniyle kanser tedavisinde ümit vadeden bir yaklaşım olarak görülmektedir. Ferroptotik hücre ölümü, demir bağımlı lipid peroksidasyonu, glutatyon eksikliği, glutatyon peroksidaz-4 inaktivasyonu ve buna bağlı olarak artan oksidatif stres ile karakterizedir. Yapılan çok sayıda çalışma, ferroptotik hücre ölümünün indüklenmesi ile kanser tedavisinde kemoterapi etkinliğinin arttırılması, ilaç direncinin önlenmesi gibi başarılı sonuçların elde edilebildiğini göstermiştir. Bu tez çalışması kapsamında yaygın olarak kullanılan antikanser bileşiklerden sisplatin, dosetaksel ve etopozidin östrojen reseptörü-pozitif ve üçlü negatif meme kanseri hücrelerinde ferroptotik etkileri araştırılmış ve ayrıca ferroptoz indükleyicisi erastin ile kombinasyonlarının etkileri incelenmiştir. Bu bağlamda, hücre canlılığının araştırılmasında MTT deneyi uygulanmış, oksidatif stres, glutatyon düzeyleri, glutatyon peroksidaz enzim aktivitesi, lipid peroksidasyonu ve mitokondriyal membran potansiyeli ilgili kitlerle ölçülmüştür. Ferroptotik proteinlerin ekspresyonu ise western blot yöntemi ile incelenmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, sisplatin ve erastin kombinasyonunun üçlü negatif meme kanseri hücrelerinde ferroptoz aktivasyonu üzerinden sinerjik etki gösterdiği, buna karşın etopozid ve erastin kombinasyonunun östrojen reseptörü-pozitif meme kanseri hücrelerinde sinerjik etki gösterdiği tespit edilmiştir. Dosetakselin ise tekli olarak her iki hücre hattında da ferroptozu aktive ettiği ve ayrıca erastin ile kombinasyonlarının hem üçlü negatif hem de östrojen reseptörü pozitif meme kanseri hücrelerinde ferroptozu sinerjik olarak indüklediği gözlenmiştir. Sonuç olarak, ferroptoz aktivasyonunun meme kanseri hücrelerinde kemoterapötiklerin etkinliğini anlamlı oranda arttırdığı tespit edilmiştir.