Yenidoğan yoğun bakım ünitesi'nde hipoksik iskemik ensefalopati nedeni ile terapötik hipotermi uygulanan hastaların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLAY İREM PARLAK ÖZEL
Danışman: Emel Okulu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Hipoksik iskemik ensefalopati (HİE), antepartum, intrapartum, postpartum pek çok risk faktörü nedeniyle ortaya çıkan, yenidoğanda başta santral sinir sistemi olmak üzere multisistemik etkilenmeye yol açan, yenidoğan morbidite ve mortalitesinin önde gelen nedenlerinden biridir. Terapötik hipotermi nöroprotektif etkisi kanıtlanmış tek yöntemdir. Bu çalışmanın amacı, terapötik hipotermi uygulanan Evre 2 ve Evre 3 HİE tanılı yenidoğanların değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışma Ocak 2015-Aralık 2019 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde retrospektif olarak planlandı. Hastalar modifiye Sarnat evrelemesine göre Evre 2 ve Evre 3 HİE olarak gruplara ayrıldı. Hastaların demografik, etiyolojik ve klinik özellikleri, laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri sonuçları, terapötik hipotermi uygulamaları, yatışta karşılaşılan sorunları, yatışta ve taburculukta nörolojik durumları ve ölüm oranları incelendi. Bulgular: Çalışmaya toplam 53 hasta dahil edildi. Hastaların gebelik haftası ortalaması 38,9±1,5 hafta, doğum ağırlığı ortalaması 3210±547 g ve %73,6'sı erkekti. Modifiye Sarnat evrelemesine göre hastaların %71,7'si Evre 2 HİE, %28,3'ü Evre 3 HİE olarak değerlendirildi. Etiyolojide antepartum maternal faktörler %30, antepartum fetal faktörler %26, intrapartum faktörler %43, postpartum faktörler %24 oranında rol oynamaktaydı, Evre 2 ve 3 HİE grubunda bu faktörlerin dağılımı benzerdi. Hipotermi başlama zamanı ortancası 2 saat (1-12 saat) olup gruplar arasında benzerdi. Evre 3 HİE hastalarının yatışta anormal amplitüd elektroensefalografi (AEEG) sıklığı daha fazla, yatış, 24. Saat, 48. Saat ve 72. Saat Thompson skoru ortancaları ile 24. Saat, 48. Saat ve 72. Saatte anormal nörolojik muayene oranı daha yüksekti. Yatışta hastaların %81,1'inde en az bir sorunla karşılaşıldı. Evre 3 HİE hastalarında Evre 2 HİE hastalarına göre asidoz, hipotansiyon, yaygın damar içi pıhtılaşma (YDP), trombositopeni, kan şekeri bozukluğu, elektrolit dengesizliği, enfeksiyon gelişme sıklığı daha yüksek saptandı. Her iki grup arasında klinik nöbet sıklığı benzerdi. Sağ kalan hastaların %16,7'sinde taburculukta anormal nörolojik muayene bulguları mevcuttu, bu oran Evre 3 HİE hastalarında daha yüksekti. Hastaların tümüne magnetik rezonans görüntüleme (MRG) yapılmış olup hastaların %49,1'inde anormal MRG bulgusu saptanmıştı. Bu oran Evre 3 HİE grubunda %100, Evre 2 HİE grubunda %28,9'di. Ölüm oranı %9,4 olup, Evre 3 HİE grubunda %26,7 ile Evre 2 HİE grubuna göre daha yüksekti. Ölen hastaların %80'i Evre 3 HİE grubunda olup, ölen hastaların yatış, 24. Saat, 48. Saat ve 72. Saat Thompson skorları, 72. Saatte anormal nörolojik muayene oranı, yatış sırasında karşılaşılan sorun sıklığı ve anormal MRG bulgu oranı sağ kalanlara göre daha yüksekti. Çalışma grubunda, anormal MRG bulgusu olan hastalarda yatış, 24. Saat, 48. Saat ve 72. Saat Thompson skorları ile bu saatlerdeki anormal nörolojik muayene oranının daha yüksek olduğu, hipotermi başlama zamanının daha geç olduğu ve yatış sırasında gözlenen sistem sorunlarının anormal MRG bulguları ile ilişkili olduğu saptandı. Sonuç: Çalışmamızda, Evre 3 HİE tanılı yenidoğanların Evre 2 HİE tanılı yenidoğanlara göre, yatış sırasında ve izlem sürecinde klinik ve görüntüleme bulgularının daha kötü, karşılaşılan sorunlar ile ölüm oranlarının daha fazla olduğu, hastaların yatış ve izlem sırasında gözlenen nörolojik ve sistem sorunlarının ölüm ve anormal MRG bulguları ile ilişkili olduğu, iyi nöroprotektif sonuçları elde etmek için etkinliği kanıtlanmış tek tedavi yöntemi olan hipoterminin en erken zamanda başlanmasının önemli olduğu saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Hipoksik iskemik ensefalopati, yenidoğan, hipotermi, AEEG, MRG