Alzheimer-demanslı yaşlıya bakım veren aile bireylerinin yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM BOSTANCI
Danışman: EMİNE ÖZMETE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma Alzheimer tipi demanslı yaşlıya bakım veren aile bireylerinin yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amacı ile planlanmış ve yürütülmüştür. Bu amaçla araştırmada ebeveyni ya da akrabası olup Alzheimer tipi demans tanısı belirlenmiş bireye bakan aile bireylerinin sağlık, psikolojik ve sosyal açıdan yaşam kalitesi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda AH'ı olan yaşlı bireyin günlük yaşamda karşılaştığı problemlerin sıklığı incelenmiştir. Araştırma örnekleminin 65 yaş ve üzerindeki AÜTF İbni Sina Hastanesi Geriatri polikliniği, Cerrahi polikliniği, Nöroloji polikliniği ve Acil Servise başvuran aynı zamanda yataklı servislerde yatan Alzheimer tipi demanslı yaşlılar ile bu yaşlılara bakım veren aile bireyleri oluşturmaktadır. AÜTF İbni Sina Hastanesi Başhekimliği'nden izin alınarak bu polikliniklere başvuran ve yatan 262 Alzheimer tipi demanslı kadın ve erkek yaşlılar ile bu yaşlılara bakım veren 262 aile bireyi olmak üzere 524 kişi araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmada anket tekniğinden yararlanılmıştır. Ankette yer alan Alzheimer tipi demanslı yaşlıya bakım veren aile bireyinin yaşam kalitesi ölçeğindeki Likert tipi cümlelere verilen yanıtlar puanlanmış, aracın yapı geçerliliğini kontrol etmek için bir doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmada Alzheimer tipi demanslı yaşlıya bakım veren aile bireylerinin yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde kullanılan formun Türkçeye uyarlaması yapılmış; "Cronbach Alpha" sayısı 0,92 olarak hesaplanmış ve ölçeğin Türkiye'de uygulanabilir olduğu görülmüştür. Ölçeğin alt boyutları için doğrulayıcı faktör analizine bakılmıştır. Sağlık durumu Cronbach Alpha değeri 0,85, psikolojik durum 0,84, sosyal kaygılar 0,76, olarak bulunmuştur. Bu araştırma için geçerli ve güvenilir bir sonuç elde edilmiştir. Araştırmada Alzheimer tipi demanslı yaşlıya bakım veren aile bireylerinin yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde yaş ve cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacı ile t-testi ve varyans analizi uygulanmıştır. Araştırma kapsamına Alzheimer tipi demanslı yaşlının günlük yaşamda en çok; yıkanma/banyo (%70,6), giyinme (%67,9), temizlenme (%65,6), yemek yeme (%60,6), yürüme ve denge problemleri yaşadıkları bulunmuştur. Araştırma kapsamına alınan kadın bakım veren aile bireylerinin ortalama 61,8, erkek bakım veren aile bireylerinin ortalama 68,9 yaşında oldukları, bakım veren aile bireylerinin çoğunluğunun (%67,6) kadın olduğu ve daha çok üniversite mezunu olduğu (%27,1), erkek bakım verenlerin ise ilkokul mezunu (%35,2) oldukları görülmüştür. Erkeklerin kadınlara göre sağlık durumu ve psikolojik durumu daha iyi olup sosyal kaygıları düşüktür.117 Alzheimer tipi demanslı yaşlı bireyin yaşı yükseldikçe, öğrenim düzeyi düştükçe bakım veren aile bireyinin sağlık durumu, psikolojik durumu ve sosyal kaygılar açısından yaşam kalitesine ilişkin değerlendirmelerinin olumsuz olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Alzheimer hastalığı, yaşlı, bakım veren, yaşam kalitesi, geriatrik sosyal hizmet