Ergenlerde psikolojik iyi oluşun bireysel ve okul ile ilgili faktörler açısından incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET ÇAĞLAR ÖZDOĞAN

Danışman: İLHAN YALÇIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın genel amacı, öğrenci ve okul kaynaklı özelliklerin, ergenlerin psikolojik iyi oluş düzeyi üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu kapsamda araştırma ilişkisel araştırma modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada incelenen öğrenci ve okul düzeyindeki değişkenlerin analizinde ise iki düzeyli hiyerarşik lineer modelleme (HLM) analizi kullanılmıştır. Araştırmanın örnekleminde, Yozgat Merkez ve ilçelerinde bulunan 35 farklı lise ve bu liselerde öğrenim görmekte olan tesadüfi olarak belirlenen 3504 öğrenci yer almaktadır. Araştırmada Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Pozitif Şema Ölçeği, Algılanan Ebeveyn Özerklik Desteği Ölçeği, Arkadaşlık Kalitesi Ölçeği, Akademik Azim Ölçeği, Okul İklimi Ölçeği ve Okul ve Öğrenci Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Akademik Azim Ölçeği, Okul İklimi Ölçeği ve Algılanan Ebeveyn Özerklik Desteği Ölçeği'nin bu çalışma kapsamında Türkçe'ye uyarlama çalışması yapılmıştır. HLM analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre; ergenlerin psikolojik iyi oluş düzeyindeki farklılıklarının %11'inin okula ait özelliklerden kaynaklı olduğu; kalan %89'luk kısmın ise öğrenciye ait özelliklerden kaynaklı olduğu görülmektedir. Öğrenci düzeyi değişkenleri açısından pozitif şema, akademik azim, anne ve babadan algılanan özerklik desteği ve arkadaşlık kalitesinin ergenlerin psikolojik iyi oluş düzeyi üzerinde pozitif yönlü etkili olduğu görülmektedir. Öğrenci düzeyi değişkenlerine ek olarak okul düzeyi değişkenleri açısından, öğrenci sayısı, psikolojik danışman sayısı, okulun fiziki olanakları, önleyici rehberlik çalışmaları, okul iklimi ve okulun üniversite yerleştirme oranı değişkenlerinin öğrencilerin psikolojik iyi oluş düzeylerine anlamlı katkı yaptığı belirlenmiştir. Düzeyler arası etkileşim sonuçları açısından bakıldığında ise, pozitif şemalar ile önleyici rehberlik çalışmalarının ve akademik azim ile okul ikliminin düzeyler arası bir etkileşime girerek öğrencilerin psikolojik iyi oluş düzeyini artırdığı görülmektedir.