Mandaterliğin sona ermesinden Haşimi Krallığı'na Ürdün ve Türkiye ile ilişkileri (1921-1946)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE ULUTAŞ
Danışman: SERDAR SARISIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ortadoğu'da manda sistemlerinin kurulması bölgenin yönetimini kolaylaştırarak sömürgelere giden yolların güvenliğini sağlamıştır. İtilaf Devletlerinin savaş döneminde çizdiği Ortadoğu sınırları günümüzdeki sınırlardan farklı değildir. Mandater Devletlerin himayesinde bölgede kurulan devletler zaman içinde bağımsızlıklarını kazanarak modern ulus devlet yapılanmalarına sahip olmuşlardır. Jeostratejik ve jeopolitik konumuyla İngiltere ve Fransa için büyük öneme sahip Ortadoğu toprakları kendi hallerine bırakılamayacak kadar değerli görülmüştür. Büyük bir Arap Devleti'nin bölgeye hâkim olmasının mandater devletler açısında sorun teşkil etmesi küçük Arap Devleti yapılanmalarının kurulmasını sağlamıştır. Filistin Mandasından ayrı tutularak kurulan Trans Ürdün Haşimi Devleti de İngilizlerin himayesinde büyüyüp gelişen bir Arap devletidir. İngiltere ve Fransa'nın sömürgelerinin güvenliğinin sağlanması için kurulan Trans Ürdün Haşimi Emirliği gibi devletler bölgeye istikrar getirerek manda himayesinde gelişimlerini tamamlamışlardır. Tam bağımsız olana kadar manda yönetimi içinde çeşitli politikalar uygulayarak merkezi otoritesini güçlendiren Trans Ürdün Devleti, ortak Arap kimliğinin yanı sıra ulus-devlet yapılanmalarının temel taşı olarak Ürdünlü kimliğini de geliştirmiştir. Manda döneminde dış işlerinde diğer Arap Devletleri gibi daha durağan bir süreçten geçen Trans Ürdün Haşimi Emirliği, iç işlerinde kabileler arası ilişkiler ile devlet yönetimindeki yabancı unsurlar gibi meselelerle ilgilenmek zorunda kalmıştır. Merkezi otoritenin güçlendirilmesi, kabilelerden destek alınması ve İngilizlerin denetiminden kurtularak bağımsızlığın sağlanması gibi önemli konulara yoğunlaşan Trans Ürdün Devleti'nin Türkiye ile ilişkileri bu dönemde sınırlı kalmıştır. Bu çalışmanın asıl amacı; Trans Ürdün Haşimi Devleti'nin manda yönetiminde kurulmasından önce ve sonra yaşanan gelişmeler ışında değerlendirilerek Türkiye ile olan sınırlı ilişkilerin incelenmesidir.