Okulöncesi dönemde çocuğu olanların ana babalık davranışlarının çocuk ve ana baba özellikleri açısından incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMDE PSİKOLOJİK HİZMETLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL GÖKÇEN DOĞAN LAÇİN
Danışman: İLHAN YALÇIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Okulöncesi dönem çocukların davranışları üzerinde en büyük belirleyicilerden biri ana babaların davranışlarıdır. Ana babaların çocuklarına yönelik sözlü ve sözlü olmayan her türlü davranışları ana babalık davranışları olarak ifade edilmektedir. Bu araştırmanın amacı, çocukların gelişimi üzerinde etkili olan ana babalık davranışlarını etkileyen etmenleri belirlemeye yönelik alanyazına dayalı şekilde geliştirilen hipotetik bir modeli test etmektir. Araştırma kapsamında Ana Babalık Davranışları Ölçeği ve Çocuklarda Mizaç Ölçeği geliştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2019-2020 eğitim öğretim yılında Ankara'nın çeşitli ilçelerinde MEB'e bağlı anaokulu ve anasınıflarında çocuğu olan 448 ana babadan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Çocuklarda Mizaç Ölçeği, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi, Evlilik Yaşamı Ölçeği, Ana Baba Yetkinlik Ölçeği, Ana Babalık Stres Aracı ve Ana Babalık Davranışları Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde MANOVA ve Yapısal Eşitlik Modellemesinden yararlanılmıştır. Demografik değişkenlere ilişkin analizlerde; ana babaların ana babalık davranışlarının cinsiyete ve çalışma durumuna göre farklılaştığı; yaşa göre farklılaşmadığı belirlenmiştir. Olumsuz ana babalık davranışlarının yordanan değişken, ana babalık stresinin aracı olduğu modelde; ana babalık stresi ile evlilik doyumu ve kişilik özellikleri negatif, ana babalık stresi ile mizaç özellikleri pozitif ilişki göstermiştir. Ana babalık stresi de olumsuz ana babalık ile pozitif ilişki göstermiştir. Olumsuz ana babalık davranışlarının yordanan değişken, ana babalık özyeterliliğinin aracı olduğu modelde; ana babalık özyeterliliği ile evlilik doyumu ve kişilik özellikleri pozitif, ana babalık özyeterliliği ile mizaç özellikleri negatif ilişki göstermiştir. Ana babalık özyeterliliği de olumsuz ana babalık ile negatif ilişki göstermiştir. Olumlu ana babalık davranışlarının yordanan değişken, ana babalık stresinin aracı olduğu modelde; ana babalık stresi ile evlilik doyumu ve kişilik özellikleri negatif, ana babalık stresi ile mizaç özellikleri pozitif ilişki göstermiştir. Ana babalık stresi de olumsuz ana babalık ile negatif ilişki göstermiştir. Olumlu ana babalık davranışlarının yordanan değişken, ana babalık özyeterliliğinin aracı olduğu modelde; ana babalık özyeterliliği ile evlilik doyumu ve kişilik pozitif, ana babalık özyeterliliği ile mizaç özellikleri negatif ilişki göstermiştir. Ana babalık özyeterliliği de olumlu ana babalık ile pozitif ilişki göstermiştir.