Meleis'in geçiş teorisine göre uygulanan hemşirelik yaklaşımlarının menopoza özgü yaşam kalitesine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ASLIHAN ÖZTÜRK EYİMAYA
Danışman: AYFER TEZEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Meleis'in Geçiş Teorisi'ne göre uygulanan hemşirelik yaklaşımlarının menopoza özgü yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışma randomize kontrollü deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Ankara Altındağ Belediyesi'ne ait Karapürçek-2 Kadın Eğitim ve Kültür Merkezi'ne başvuran kadınlar, örneklemini ise çalışmaya katılmayı kabul eden ve katılım kriterlerini sağlayan 32 deney, 32 kontrol grubu kadın oluşturmuştur. Çalışmaya başlamadan önce deney ve kontrol gruplarında yer alacak kadın sayısını belirlemek amacıyla güç analizi yapılmıştır. Kadınlar deney ve kontrol gruplarına basit randomizasyon yöntemiyle dağıtılmıştır. Deney grubuna Meleis'in Geçiş Teorisi'ne göre yapılandırılmış menopozal dönemde yaşam kalitesini arttırmaya yönelik beş haftalık, haftada iki saat süren hemşirelik yaklaşımları uygulanmış, kontrol grubuna girişim yapılmamıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu ve Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için gerekli kurum izni, etik izin ve kadınlardan yazılı onam alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 21 paket programı kullanılmıştır. Sürekli değişkenler için ortalama ve standart sapma, kategorik değişkenlerin sunumu için frekans ve yüzde değerleri kullanılmıştır. Kategorik değişkenlerin istatistiksel değerlendirmesinde kikare testi kullanılmıştır. İki grubun karşılaştırılması amacıyla parametrik test koşullarının sağlandığı değişkenler için Student's t testi, parametrik test koşullarının sağlanmadığı durumlarda ise Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Deney grubuna uygulanan eğitim programının etkililiğini değerlendirmek amacıyla "Tekrarlı Ölçümler İki Faktörlü Varyans Analizi" kullanılmıştır. Tüm testlerin analizinde p değeri <0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Çalışmaya katılan deney grubundaki kadınların yaş ortalaması 48,69, kontrol grubundaki kadınların yaş ortalaması 49,53'tür. Menopozal dönemdeki kadınların menopoza özgü yaşam kalitesi ölçeği (MÖYKÖ) ön test puan ortalaması deney grubunda 4,61, kotrol grubunda 4,57; son test puan ortalamaları deney grubunda 3,88, kontrol grubunda 4,81 olarak bulunmuştur. Deney grubu MÖYKÖ alt boyutları ön test puan ortalamaları vazomotor 4,39, psikososyal 4,39, fiziksel 4,59 ve cinsel 5,44; son test puan ortalamaları vazomotor 3,58, psikososyal 3,58, fiziksel 3,96 ve cinsel 4,42 olarak bulunmuştur. Ön test deney ve kontrol grubunun menopoza özgü yaşam kalitesi puan ortalamaları arasında anlamlı fark yokken, son test deney grubunun puanları kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşmüştür. Bu çalışma ile Meleis'in Geçiş Teorisi'nin menopozal dönemdeki kadınlara uygulanabilir ve kullanılabilir bir kuram olduğu görülmüştür. Menopozal dönemdeki kadının sağlıklı menopoz geçiş yaşaması, bu dönemde yaşadığı sorunlarla baş edebilmesi ve yaşam kalitesini yükseltebilmesi için eğitimler yapılması önerilmektedir.