Kanatlı hayvanlarda potansiyel aşı adayı Salmonella typhimurium mutant suşunun geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASENA ESRA ERDEM

Danışman: Barış Sareyyüpoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Enterobacteriaceae familyasının genel özelliklerini taşıyan Salmonella etkenleri özellikle kanatlı hayvanlarda neden oldukları hastalık ve verim düşüklüğü sebebiyle tüm dünyada oldukça önem kazanmaktadır. Artan halk sağlığı endişesi nedeniyle, Salmonella'nın gıda kaynaklı bulaşmasının önlenmesi, kanatlı hayvancılık sektörü için en önemli konuların başında gelmektedir. Özelikle Salmonella Typhimurium gibi non tifoidal zoonotik etkenlere yönelik koruma ve kontrol programlarının geliştirilmesi insan ve hayvan sağlığı için kritik bir rol oynamaktadır. Günümüzde aşı ile profilaktik korunma bulaşıcı hastalıklara karşı en etkili önlemlerden biri olduğundan, uygun aşıların geliştirilmesi oldukça faydalı olacaktır. Kümes hayvanlarının aşılanması, Salmonella kontrol programının bir parçası olarak, kanatlı sürülerinde S. Typhimurium prevalansının azaltılmasında önemli bir yoldur. Böylece gıda kaynaklı Salmonella enfeksiyonları azalacak ve gıdaların güvenli üretimi sağlanabilecektir. Gen işlevinin gösterilmesi ve aşı üretimi amacıyla bazı genlerin delesyonları sağlanmıştır. Gen delesyon yöntemlerinden biri olan lambda red rekombinasyon yöntemi ise bu amacı gerçekleştirebilmek üzere çeşitli çalışmalarda uygulanmıştır. Bu çalışmada, kanatlı hayvan orijinli S. Typhimurium suşları seçilmiş ve bu suşlara Türkiye'de ilk kez lambda red yöntemiyle aroA gen delesyonu yapılarak mutant aşı adayı suşun geliştirilmesi sağlanmıştır. Geliştirilen mutant aşı adayı suş saha suşuyla biyokimyasal özellikleri, koloni morfolojisi ve antibiyotik direnç profilleri gibi yönleriyle karşılaştırılarak incelenmiştir. Buna göre mutant suşta saha suşuna göre H2S oluşumu ve sitrat testi negatif bulunmuş, koloni morfolojisinde farklılıklar gözlemlenmiş ve kullanılan birçok antibiyotiğe karşı da duyarlılığın arttığı tespit edilmiştir. Lambda red rekombinasyon yöntemiyle mutant aşı adayı suşun oluşturulduğu bu çalışma S. Typhimurium üzerinde başka genlere yönelik yapılabilecek delesyonlarda yol gösterici olacaktır.