Sitokrom P450 2D6 geni RS3892097 polimorfizmi için genotipik analiz yöntemi geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ADLİ BİLİMLER ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GULIBAHAER REJIEPU
Danışman: HALİT SİNAN SÜZEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sitokrom P450 (CYP, EC1.14.14.1) süper ailesi, en önemli Faz I ilaç metabolize eden enzimleri temsil etmektedir. Enzimlerin bu büyük süper ailesi, antipsikotikler, analjezikler, antidepresanlar, antiaritmikler, ve β-blokerler gibi ilaçların ve diğer ksenobiyotiklerin biyotransformasyonunda ve aynı zamanda steroid hormonları gibi endojen bileşiklerin metabolizmasında yer almaktadır. Çoğu CYP'ler inhibisyona ve indüksiyona tabidir ve genetik mutasyonlar birçok CYP'nin enzim aktivite farklılığında önemli bir rol oynamaktadır. Hasta gruplarındaki farklı enzimatik aktivite ve P450 regülasyonu, birçok ilacın farmakolojik aktivitesindedeğişiklikler meydana getirir ve oldukça yararlı bir ilacın yan etkilerinin de ortaya çıkmasına neden olabilir. Sitokrom P450 2D6 (CYP2D6), sitokrom P450 süper ailesinin bir üyesidir. Çeşitli ilaçların metabolizmasından sorumlu olan CYP2D6, ilaç metabolize eden sitokrom P450'ler içinde, sahip olduğu polimorfizmler ve bunların biyolojik fonksiyonu açısından genetik farklılıkların rolünün anlaşılabilmesi için iyi bir örnek olarak bilinmektedir. CYP2D6, mevcut terapötik ilaçların en az % 25'inin metabolizmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bir ilaç metabolize eden enzimi kodlayan gendeki mutasyonlar, yüksek, düşük veya hiç aktivite göstermeyen enzim varyantlarına neden olur. Zayıf metabolize edicilerde, normal dozdan sonra bile aşırı veya uzun süreli terapötik etki veya ilaca bağlı toksisite ortaya çıkabilir. CYP2D6 ile metabolize olan ilaçlar ve diğer kimyasallar çok fazla miktardadır. Bu tezin amacı CYP2D6 genindeki farklılığın aydınlatılmasını sağlayacak bir analiz yönteminin kurulmasıdır. Bu doğrultuda, hedeflenen gen bölgesinin spesifik olarak ve yeterli miktarda çoğaltıldığı PZR şartları, G1934A baz değişikliğinin saptandığı RPUP şartları ve amplifikasyon ile kesim ürünlerinin aydınlatıldığı elektroforez şartları belirlenmiştir. Böylece kurulan genotipik analiz yöntemi, CYP2D6 ile metabolize edilen ilaçlarla meydana gelen zehirlenme ve ölüm vakalarının aydınlatılmasında genetik farklılığın rolünün ortaya konmasında, ayrıca sahip oldukları genetik farklılıktan dolayı zayıf metabolize edicilerde ortaya çıkabilecek olan zararlı etkilerin önlenebilmesinde potansiyeli bulunmaktadır. Geliştirilen metod, gerek adli toksikoloji vakalarında gerekse klinikte rutin analizlerde kullanılabilir.