Profesyonel Koşucularda Kafein Kullanımının 800m ve 1500m Performansına Akut Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SPOR BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELEK GÜLER
Eş Danışman: Ahmet Mor
Danışman: Fırat Akça
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Atletizm sportif performansı geliştirmeye destek noktasında ergojenik destek kullanımının yaygın olmasının yanında, farklı enerji sistemleri kullanılan orta mesafe koşularında ergojenik destek kullanımında netlik bulunmamaktadır. Bu araştırmanın amacı orta mesafe koşucularda kafein kullanımının 800m ve 1500m koşu performansına olan akut etkisini incelemektir. Araştırmanın örneklemi profesyonel olarak en az 4 yıldır orta mesafe dalında yarışan lisanslı 10 erkek sporcudan oluşmuştur. Araştırmada aynı sporcuların hem 800m hem de 1500m koşu performansı kontrol (KNT), kafein (KAF) ve plasebo (PLA) olarak randomize çift kör şekilde ölçülmüştür. Sporculara kafein verilmeden önce dinlenik kan laktat değerleri belirlenmiş, sonrasında da sporculara orta doz (6 mg.kg-1) kapsül kafein verilmiştir. Sporcuların 800m ve 1500m koşu performansları ve her 200m ara dereceleri ölçülürken ortalama ve maksimum kalp atım hızları da takip edilmiştir. Koşu performansları sonrasında sporcuların koşu ile ilgili algılanan zorluk dereceleri (AZD), gastrointestinal semptomları (GSDÖ), ruh halleri (BRHÖ), zihinsel iş yükleri (ZİY), bilişsel çabaları (BÇÖ) da ölçülmüştür. Ayrıca koşu sonrası (3.dk, 5.dk., 7.dk ve 10.dk) kan laktat seviyeleri belirlenmiştir. Testler 3 gün arayla; 1.gün, 4.gün, 7.gün, 10.gün, 13.gün ve 16.gün aynı saatlerde ve saha ortamında yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre akut kafein kullanımı 800m koşu performansına etki etmezken, 1500m ve son 300m koşu performansı süresini anlamlı derecede azaltmıştır (p0,05). Ayrıca akut kafein kullanımı ile sezonun en iyi 1500m derecesine yaklaşması arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p0,05). Akut kafein alımı1500m deki kan laktat değerlerine etki etmezken, 800m deki 3.dk ve 10.dk laktat değerlerini artırdığı görülmüştür (p0,05). Akut kafein ve plasebo alımı 800m koşu performansı öncesi BRH ölçeği bitkinlik alt boyutu puanlarını anlamlı derecede düşük çıkmasını sağlamıştır (p0,05). Sporcuların AZD, ZİY, BRHÖ, GSDÖ ve BÇÖ sonuçlarında istatistiksel açıdan farklılığa rastlanmamıştır (p0,05). Sonuç olarak 1500m koşu performansını geliştirmek ve sezonun en iyi 1500m derecesine yaklaşma noktasında kafeinin akut kullanımı tavsiye edilebilir. 800m koşu performansında yüksek laktat düzeylerine ulaşma noktasında sporculara akut kafein kullanımı tavsiye edilebilir. Ayrıca 800m koşu performansı öncesi sporculara kafein veya plasebo vermek bitkinlik puanlarını düşürebilir.