Hastanelerin finansal ve faaliyet durumlarının veri madenciliği yöntemleri ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURETTİN ÖNER
Danışman: İSMAİL AĞIRBAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki hastanelerin finansal ve faaliyet performansının tespiti ve hangi faktörlerin hastane performansında etkili olduğunun incelenmesidir. Çalışmada veri kaynağı olarak Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastanelerinin 2009-2014 yılları arası finansal ve faaliyet verileri yanısıra, hastanelere ait halihazırda veya türetilen bir takım çevresel, organizasyonel ve rekabet verileri kullanılmıştır. Çalışmada analiz yöntemi olarak veri madenciliği yöntemleri ile bütünleşik olarak Altman Z Skorlama ve Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılmıştır. Altman Z Skorlama ile hastanelerin finansal riskleri üzerinden finansal performans durumları belirlenirken, VZA ile hastanelerin etkinlikleri üzerinden faaliyet performans durumları tespit edilmiştir. Hastaneler için ayrı ayrı elde edilen finansal ve faaliyet performans sonuç sınıfları, literatürde yer alan hastane dışsal ve içsel faktör değişken tahminleyicileri üzerinden veri madenciliğinde sıkça kullanılan sınıflama yöntemlerinden; Karar Ağaçları, Random Forest, K-En Yakın Komşuluk, Yapay Sinir Ağları, Destek Vektör Makineleri ve Lasso Regresyon Algoritmaları kullanılarak tahmin edilmeye çalışılmıştır. Bulgular, faaliyet ve finansal hastane performansı sınıflandırmasında ROC eğrisi altında kalan performans ölçütüne göre Random Forest ve Lasso Regresyon algoritmalarının en başarılı sınıflayıcılar olduğunu göstermektedir. Sağlık Bakanlığı hastanelerinde finansal performansı belirleyici en önemli faktör Net Kâr Marjı Oranı iken, üniversite hastanelerinde Stok Bağımlılık Oranı olarak tespit edilmiştir. Diğer taraftan, en önemli faaliyet performansı belirleyici faktörü Sağlık Bakanlığı hastanelerinde Devir Aralığı iken, üniversite hastanelerinde Alacakların Dönen Varlıklara Oranı olarak tespit edilmiştir. Hastane performanslarını iyileştirmek amacıyla kaynakların etkin kullanımı ve geri ödeme politikalarının hastanelerin iç ve dış dinamikleri dikkate alınarak organize edilmesi önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Etkinlik, Finansal Risk, Hastane, Performans, Veri Madenciliği