Kâdiriyye'nin usûl ve âdâbı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULKERİM ÇAĞLAR
Danışman: Vahit Göktaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada İslam dünyasında en yaygın tarşkatlardan biri olan Kâdiriyye'in usûl ve âdâbı incelenmiştir. Kâdiriyye, Abdulkadir Geylânȋ (v. 561/1166) tarafından kurulan tarikattır. Kâdiriyye kurucusunun hayatında hızlı bir şekilde yayılmaya başlamış, kurucusundan sonraki süreçte ise hemen hemen Müslümanların yaşadığı her yere yayılmıştır. Kâdiriyye'ye tarihi süreçte çokça insan intisâb etmiş ve bu tarikatta birçok velî, sûfî, mürşid yetişmiştir. Kâdiriyye'de seyr û sülûkta nefsânî yöntem (etvâr-ı sebʹa) ve rûhânȋ yöntem (letâif zikri), uygulanmaktadır. Nefsânî yöntemde nefis mertebelerinin ıslâhı için esmâlar ta'lim ettirilmektedir. Rûhânȋ yöntemde ise, latȋfeler Emir âlemine ve Halk âlemine ait olmak üzere iki sınıfa ayrılarak ayrılmaktadır. Latȋfelerin ıslâhı için esmâlar zikredilmektedir. Kâdiriyye'de seyr û sülûk eğitimine yardımcı olarak kullanılan bazı amelȋ ve kalbȋ unsurlar bulunur. Amelȋ unsurlar intisâb, tövbe, evrâd ve dualar, sohbet, râbıta, tefekkür-i mevt, riyâzet ve mücâhede, zühd, halvet, ibadetler, hizmet, istikâmet ve doğruluk (sıdk) tur. Kalbȋ unsurlar ise ihlâs, muhabbet, tevekkül, şükür, sabır ve rızâdır. Kâdiriyye'de seyr û sülûk eğitimi esnasında uyulması gereken âdâb kuralları bulunmaktadır. Bu kurallar mürşidlerin âdâbı, mürȋdlerin âdâbı ve ibadetlerde uyulması gereken âdâb olmak üzere üç kısma ayrılır. Anahtar Kelimeler: Kâdiriyye, Usûl, Seyr û Sülûk, Etvâr-ı Sebʹa, Letâif, Âdâb