Doğada bulunan yabani mayaların hayatta kalım başarıları üzerine soylar arası ve soy içi üremelerinin etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ONUR ERK KAVLAK

Danışman: NUR KOÇBERBER KILIÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Biyoteknoloji alanında canlıların verimliliğini arttırmak için çeşitli ıslah çalışmaları yapılmaktadır. Eşeyli üreme tiplerinden olan soy içi ve soylar arası üreme ıslah çalışmalarında temel alınan üreme çeşitlerindendir. Soylar arası (outcrossing) üreme genetik olarak farklı bireylerin üremesini tanımlarken soy içi üremede (inbreeding) ise akraba bireyler çiftleşirler. Islah çalışmaları soylar arası üremenin canlıların uyum başarısını arttırdığını gösterse de doğada soy içi üremenin birçok tür arasında (mayalar, örümcekler, bitkiler vs.) yaygın olduğu bulunmuştur. O nedenle doğadaki yüksek soy içi üreme olgusu hâlâ bilinmezliğini korumaktadır. Gerçekleştirilen bu çalışmada, yüksek oranda soy içi üreme yapan yabani maya türü Saccharomyces paradoxus canlıları kullanılmıştır. Bu doğrultuda eşleşme analizi yapılarak yüksek soy içi üreme olgusu araştırılmıştır. Bu adımda soylar arası üremenin önündeki engelleri kaldırmak için genetik olarak farklı suşlar bir araya getirilmiş ve soylar arası üremenin gerçekleşip gerçeklemediğine bakılmıştır. İkinci olarak matematiksel modelleme ile çevresel dalgalanmaların soy içi ve soylar arası üremiş S. paradoxus'ların frekansını nasıl etkilediği tespit edilmiştir. Son olarak soy içi ve soylar arası üremeyle oluşmuş canlıların hayatta kalım oranlarının doğal koşullarda karşılaştırılabileceği düşünülmüştür bu doğrultuda uyum başarısı analizi yapılmıştır. Sonuç olarak eşleşme analiziyle soylar arası üremenin iki haftalık süre içinde tercih edilmediği gözlenmiştir. Matematiksel modellemede çevresel dalgalanmanın soy içi ve soylar arası üremiş bireylerin uyum başarılarını değiştirebildiği gözlenmiştir. Son olarak uyum başarış analizinde genetik belirteç bulma adımında uygun bölgeler bulunamadığı için analiz tamamlanamamıştır. Özet olarak, soy içi ve soylar arası üremenin canlılara olan etkisi doğa temelli yaklaşımlarla daha net anlaşılabilir ve ıslah çalışmalarının geliştirilmesi için kullanılabilir.