Güçlendirme yaklaşımı çerçevesinde kronik hastalığa sahip çocukların aile ortamı ve hastalığa psikososyal uyumlarının incelenmesi: Pediatrik sosyal hizmet gereksinimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECREN AYDIN ENGİN
Danışman: Filiz Yıldırım
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kronik hastalık, ergenin yaşamında biyopsikososyal pek çok güçlüğü beraberinde getirmektedir. Böylece bu güçlüklerle birlikte ergenin hastalığa ilişkin olumsuz algısı da psikososyal uyumunu bozmaktadır. Dolayısıyla ergenin ailesi bu güçlükleri ergenle birlikte yaşayabilmektedir. Mevcut araştırmanın temel amacı kronik hastalığa sahip ergenlerin ve bakım veren ebeveynlerinin hastalık sürecindeki deneyimlerini, hastalığa ilişkin algılarını, güçlerini ve güçlüklerini belirleyerek pediatrik sosyal hizmet gereksinimlerini keşfetmektir. Araştırmada karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında kronik hastalığa sahip 127 ergene sosyodemografik bilgi formu, hastalığa ilişkin öznel algılar ölçeği ile güçler ve güçlükler anketi uygulanmıştır. Nitel aşamada ise nicel örneklem grubu kapsamındaki güçler ve güçlükler düzeyi yüksek olan 8 ergen ve 10 bakım veren ebeveyni ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma göstermiştir ki ergenlerin güçler ve güçlükler düzeyi yüksektir. Güçsüzlüğü daha fazla deneyimleyen ergenler hastalığın fiziksel, duygusal, sosyal ve akademik durumlarına etkisi nedeniyle duygusal sorunları ve akran sorunlarını daha fazla yaşamaktadırlar. Kronik hastalığa sahip ergenler ve bakım veren ebeveynleri hastalık sürecindeki fiziksel ve duygusal değişimlerden; tedavi sürecinde aile bireylerinin birbirinden ayrı kalması, bakım veren ebeveynin sorumluluklarının artması gibi aile dinamiklerindeki değişimlerden olumsuz etkilenmişlerdir. Ayrıca ergenin sosyal çevresinin, akranlarının ve toplumun kronik hastalığa olumsuz yaklaşımı; sık sık ve uzun süreli hastane yatışı; akademik süreçlere yeterince katılamaması ve tedavi masrafları ile ebeveynlerinin iş yaşamlarındaki sorunları hem ergenin hem de ebeveynlerinin yaşadıkları güçlükler olarak öne çıkmıştır. Bununla birlikte hem ergenlerin hem de bakım veren ebeveynlerinin hastalığa ilişkin algıları olumsuz yöndedir. Bu bağlamda kronik hastalığa sahip ergenleri ve ailelerini güçlendirmeye yönelik kişisel düzeyde pediatrik sosyal hizmet müdahalelerinde ergen ve bakım veren ebeveynlerinin fiziksel, duygusal sorunları ve hastalığa ilişkin inançları odağa alınabilir. Aile, okul, iş yaşamı gibi sosyal ağlardaki sorunlar güçlendirmenin kişilerarası düzeyindeki müdahaleler kapsamında önerilebilir. Toplumun kronik hastalığa yaklaşımı, tedavi sürecinde bilgilendirilme ve katılım hakkı gibi ergeni ve ebeveynlerini topluma dahil etmeye yönelik politik düzeydeki müdahalelerde sosyal hizmet uzmanlarına eğitici, öğretici ve savunuculuk rollerini gerçekleştirmeleri önerilebilir. Mevcut araştırmanın hem tıbbi sosyal hizmet hem de çocuk refahı alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının müdahalelerine kanıt temeli oluşturması umut edilmektedir.