Doğuştan kalp hastalığı (DKH) olan çocuklarda bağışıklama durumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA RAHIMOVA
Danışman: Betül Ulukol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Kardiyolojisi polikliniğine 01.09.2022 – 01.01.2023 tarihleri arasında izlem için başvuran doğuştan kalp hastalığı olan 0 - 5 yaş aralığında çocuklarda rutin aşı takviminin ve rutin aşı takvimi dışında hastalıklarına özgü olan bağışıklamaların uygulanma durumlarının saptanması; uygulamada aksaklıkların sebepleri ile ilgili bilgi toplanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Hastanesi Çocuk Kardiyoloji polikliniğine 01.09.2022 – 01.01.2023 tarihleri arasında izlem için başvuran doğuştan kalp hastalığı olan 0 - 5 yaş aralığında bebek ve çocukların ailelerinden çalışmaya katılmak isteyenlere öncelikle gönüllü bilgilendirilme onam formu devamında enfeksiyonlara karşı koruyucu yaklaşımlar hakkındaki Bağışıklık Değerlendirme Formu (ekte) doldurulmuştur. Formu doldurmak için gerekli bilgiler aileden ve tıbbi kayıtlardan (hastanenin bilgi sistemindeki kayıtlar ve hastanın e-nabız kayıtları) alınmıştır. Bağışıklık değerlendirme formunda hastaya ait demografik bilgiler, aile bilgileri, tıbbi özgeçmişi sorgulanmıştır. Sağlık Bakanlığının rutin aşı takvimi, takvim dışı yapılması gereken aşılar, İnfluenza ve RSV profilaksisi uyumu sorgulanmış, aşılamada eksiklik varsa sebepleri kaydedilmiştir. DiGeorge sendromu, aspleni gibi özel aşılama gerektiren durumların varlığı durumunda aşı uyumu sorgulanmıştır. Bulgular: Çalışmanın toplam örneklem sayısı 154 olup, çalışma grubunun tanı dağılımları 119 (%77.3 ) olguda asiyanotik doğuştan kalp hastalığı, 35 (%22.7) olguda siyanotik doğuştan kalp hastalığı şeklindedir. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 28,85±19,25 ay iken, 81'i (%52,6) kız ve 73'ü (%47,4) erkekti. T.C. Sağlık Bakanlığı Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimine göre aşılama durumu tam uyumlu olan 150 (%97,5) çocuk mevcuttu. Çalışma grubumuza dahil olup influenza endikasyonu açısından riskli grupta olan 125 (%81,2) çocuktan %91,2'sinin influenza aşı uyumu uyumsuzdu, %5,6'sı ise tam uyumluydu. Uyumsuzluk sebeplerine bakıldığında %92,4'ünün ise takip edildiği sağlık çalışanı tarafından aşı olması gerekliliğinin vurgulanmaması olduğu görüldü. Rutin aşılama takvimine dahil olmayan menenjit ve rotavirüs aşılarına uyumu değerlendirdiğimizde çalışma grubumuza dahil olan hastaların %87,0'sinde menenjit aşısında, %84,4'ünde ise rotavirüs aşısında uyumsuzluk saptandı ve en yüksek uyumsuzluk sebebinin ailenin ücretli olması nedeniyle yaptırmak istememesi olduğu görüldü. Uyumsuzluk sebebleri olarak ailenin aşı karşıtlığı ve takip edildiği sağlık çalışanı tarafından aşı olması gerekliliğinin vurgulanmaması olduğu görüldü. Sonuç: Çalışmamızda T.C.Sağlık Bakanlığı Çocukluk Dönemi Aşılama Takviminde olan tüm aşıların yaşa uygun tam aşılanma oranları ve RSV profilaksisi uyum oranı yüksek olmakla beraber %100 olması hedeflenmelidir. T.C.Sağlık Bakanlığı Çocukluk Dönemi Aşılama Takviminde bulunmayan meningokok ve rotavirüs aşıları ile aşılanma oranları çok düşüktür. En yüksek uyumsuzluk sebebinin aşının Sağlık Bakanlığı tarafından karşılanmamış olması ve ücretli olması nedeni ile ailenin yaptırmak istememesi ile ilişkili olduğu görüldü. Risk grubuna dahil olan hastaların aşılarının Sağlık Bakanlığı tarafından karşılanmış olmasına rağmen İnfluenza aşılanma oranı çok düşüktür. Bu grup hastaları takib eden sağlık ekibinin aileyi yönlendirme eksikliği ve kalp hastalığına odaklanıp koruyucu sağlık hizmetlerini yeterince vurgulamamasına bağlı olabileceği düşünülmüş olup, hizmet içi eğitim programlarında ve ailelere İnfluenza aşısının öneminin vurgulanması gerektiği ve daha yakın takip edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Doğuştan kalp hastalığının varlığı aşılama için kontrendikasyon oluşturmaz. T.C.Sağlık Bakanlığı Çocukluk Dönemi Aşılama Takviminde olan ve olmayan aşılar hakkında ailelere her görüşmede bilgi verilmeli ve kardiyolojik hastalık takibine ek olarak aşıların da yakın takibi yapılmalıdır. DKH olan çocukların aşılanma durumları ve etkileyen faktörler ile ilgili daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır.