Sınıf öğretmenliğinde uzmanlaşma modellerinin öğretmen, öğrenci ve öğretim elemanlarının görüşleri açısından değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK CESUR
Danışman: CANAY DEMİRHAN İŞCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmenliğinde uzmanlaşma modellerinin, öğretmen, öğrenci ve öğretmen eğitimi alanında çalışan öğretim elemanlarının görüşleri açısından değerlendirilmesidir. Araştırma, her bir modelin değerlendirilerek avantajlı ve dezavantajlı yönlerinin sınıflandırılması ve ulusal alanyazında ilk çalışma olması açısından önemli görülmektedir. Araştırma, farklı uzmanlaşma modellerinin uygulandığı özel okullarda görev yapan sınıf öğretmenleri, bu okullarda öğrenim gören öğrenciler, devlet okulu öğretmenleri ve öğretmen eğitimi alanında çalışan öğretim elemanlarından oluşan veri kaynaklarına odaklanması açısından nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan bütüncül çoklu durum deseni özelliği taşımaktadır. Çalışma gruplarından görüş almak amacıyla, Özel Okul Öğretmeni Görüşme Formu, Devlet Okulu Öğretmeni Görüşme Formu, Öğretim Elemanı Görüşme Formu ve Öğrenci Görüşme Formu olmak üzere dört farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. 2018-2019 öğretim yılında belirlenen veri toplama araçlarıyla 66 kişi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, her bir modelin avantajlı ve dezavantajlı yönlerinin olduğu görülmektedir. Bağımsız sınıflar uzmanlaşma modeli dışında her bir model için belirtilen avantajlı ve dezavantajlı yönlerin alanyazın ile örtüştüğü saptanmıştır. Öğretmen ve öğretim elemanı çalışma gruplarının çoğunluğu öğrencilerle duygusal bağ kurma, onların gelişimlerini bütünsel olarak takip etme, akademik eksikliklerini tamamlama, rutinleri devam ettirme, onların güçlü ve zayıf yönlerini tanıma gibi durumların önemine vurgu yaparak ilkokulda döngü sınıfları uzmanlaşma modellerinin uygulanması gerektiği yönünde tercih belirtmiştir. Ancak, öğretim elemanı ve sınıf öğretmeni çalışma gruplarından elde edilen veriler doğrultusunda bağımsız sınıflar, branş sınıfları ve iki evreli döngü sınıfları uzmanlaşma modellerinin; öğretim programlarına hakim olma, konu-alan bilgisinde derinleşme, etkinlikleri yeniden düzenleme, ders planı hazırlamada zaman kazanma ve öz güven kazanma gibi öğretmenlerin mesleki ve kişisel nitelikleri açısından daha avantajlı yönlerinin olduğu belirlenmiştir. Öğrenci çalışma grubunun da farklı öğretmenlerin bakış açılarını görme, akademik başarılarının artması, kendilerinin farklı ilgi ve yeteneklerini keşfetme fırsatı sağlaması gibi nedenlerle okullarında uygulanan modelleri tercih etmeleri, öğretmenlerinin değişmesinden memnuniyet duyduklarını göstermektedir. Bağımsız sınıflar ve iki evreli döngü sınıfları uzmanlaşma modellerinin uygulandığı okullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin, uzun yıllardır öğretim gerçekleştirdikleri sınıf düzeyinde kendilerinin daha etkili olduğunu belirtmeleri, bu modellerin uygulanabilir olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma grupları tarafından alanyazından farklı olarak "1. sınıfta ayrı, 2. ve 3. sınıfta aynı, 4. sınıfta ayrı bir sınıf öğretmeninin öğretim gerçekleştirmesi" şeklinde farklı bir model önerilmiştir. Bu modelin önerilmesi ile 1. ve 4. sınıfın ayrı bir uzmanlık alanı olması gerektiği vurgulanmaktadır. Araştırma sonucunda ortaya konan her bir modelin avantajlı ve dezavantajlı yönleri göz önünde bulundurularak, öğrenciler açısından olumlu öğretmen-öğrenci ilişkisinin kurulması ve öğretmenler açısından mesleki bilgi ve becerileri ile kişisel gelişimleri için branş ve döngü sınıfları uzmanlaşma modellerinin eşzamanlı olarak uygulanmasının etkili olabileceği öngörülmektedir.