Yeşil sosyal hizmet perspektifinden Türkiye'de iklim krizine yönelik sosyal ve çevresel politikaların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN KOÇAK
Danışman: Veli Duyan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İklimde meydana gelen değişimler günümüzde kriz olarak değerlendirilmektedir. Küresel ısınma ve aşırı hava olayları iklim krizinin önemli göstergeleri arasında yer almaktadır. İklim krizinin etkileri sosyal, ekonomik ve ekolojik boyutlarda olabilmektedir. İklim krizi ekonomik boyutlarda insanların gelir kaynaklarını olumsuz etkilemektedir. Psikososyal boyutta insanların kaygı ve korku yaşamasına neden olmaktadır. Çevresel ve ekolojik boyutta ise biyoçeşitliliğe zarar vermekte, bitki ve hayvan türlerinin azalmasına, doğal çevrenin zarar görmesine neden olmaktadır. İklim krizi toplumun her kesimini etkilemektedir. Sosyal hizmet toplumdaki sorun ve ihtiyaçlara yönelik çalışan bir meslek olarak iklim krizi ile ilgili uygulama yapma becerisine sahiptir. İklim krizine yönelik politikalar sosyal hizmetin iklim krizi ve afet alanındaki uygulama alanını şekillendirmektedir. Yeşil sosyal hizmet afet çalışmaları, sosyal adalet ve ekolojik adalet, insan hakları ve politik bağlamı kapsamaktadır. Bu nedenle çalışmada iklim krizine yönelik politikalar yeşil sosyal hizmet perspektifinden ele alınmıştır. Araştırma, nitel desende durum çalışması olarak planlanmıştır. Çalışmada araştırma bölgesi olarak 2022 yılında sel meydana gelen Kumluca bölgesi ve 2021 yılında orman yangını meydana gelen Manavgat seçilmiştir ve bu bölgelerde yaşayan toplam 27 kişi ile görüşme yapılmıştır. Buna ek olarak bu alanda çalışan sosyal hizmet uzmanları, şehir planlamacı, mühendis gibi farklı meslek gruplarından toplam 41 kişi görüşme yapılmıştır. İklim krizine yönelik politikaların değerlendirilmesi amacıyla kamu kurumlarına ait toplam 35 doküman analiz edilmiştir. Doküman analiziyle eş zamanlı olarak bölge halkı ile görüşmeler yapılmıştır. Dokümanlar ve görüşmeler MAXQDA 2023 nitel analiz programı ile içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda iklim ve afetin ilişkili olduğu, mevsim ve hava değişimlerinin meydana geldiği sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcılar iklim adaletsizliği ve dezavantajlı gruplara vurgu yaparken, politika belgelerinde biyoçeşitliliğin korunması öne çıkmıştır. İklim krizi ve afete yönelik çalışmalarda koruyucu önleyici çalışmaların eksikliği ve uygulamada sosyal hizmet uzmanlarının mesleki olarak yaşadığı zorluklar olduğu görülmüştür. Politika belgelerinde sıfır atık konusu üzerinde durulurken, selin nedenlerinde sera atıkları öne çıkmıştır. Çözüm önerilerinde ise politika belgelerinde eksik görülen katılım ilkesi, yerel özellikler, koruyucu-önleyici çalışmalar ve eğitim boyutunun öne çıktığı görülmüştür. Çalışmada bütüncül iklim politikaları, katılım, yerel özelliklerin dikkate alınması, iklim ve afete uygun yapılaşma ve kurumlararası koordinasyon ve iş birliği önerilmiştir.