Macaristandan ithal edilen atlarda bazı morfolojik özellikler ve kan polimorfizmi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ZOOTEKNİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDURRAHMAN KÖSEMAN
Danışman: CEYHAN ÖZBEYAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:48 ÖZET Macaristan 'dan ithal edilen adarda bazı morfolojik özellikler ve kan polimorfizmi Bu çalışma 1995 yılında Macaristan'dan Türkiye'ye ithal edilen ve polis atı olarak istihdam edilen atların morfolojik yapıları ile kan grup ve serum protein polimorfizmlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma materyalini Ankara Emniyet Müdürlüğü Çevik Kuvvet Şubesinde bulunan 21 aygır ve 9 kısraktan oluşan 30 baş Macar atı oluşturmuştur. Atların beden ölçüleri, ölçü bastonu ve şeridi ile alınmıştır. Kan gruplarının tesbiti ve serum protein polimorfizmi için antikuagülanth tüplere alınan kanlar, Etlik Veteriner Araştırma Enstitüsünde bulunan Genetik ve Kan Grupları Laboratuvannda analiz edilmiştir. Mevcut kanlardan atların kan grupları hemoliz tekniği ile belirlenmiştir. Serum Albumin (Al), Transferrin (Tf), Esteraz (Es), Group Specitic Comporent (Gc) ve Alfa-IB-Glikoprotein (A1B = Xk)) fenotiplerinin belirlenmesi için nişasta ve poliakrilamid jel elektroforezi yapılmıştır. Eşkal belirlemesinde değişik yaşlardaki Macar atlarında değişik donlar ve nişaneler bulunmuştur. Alman beden ölçülerinde ise orta ve yüksek cidago ile sağrı yükseldiği, cidago ve sağrı ile orantılı bir beden uzunluğu, iyi gelişmiş bir göğüs derinliği ile göğüs çevresi, bunlarla uyumlu geniş bir ön göğüs yapısı, kalınca bir incik, geniş alın, başla uyumlu ve orantılı kulak uzunluğu tesbit edilmiştir. Macar atlarında ayrıca güçlü bir iskelet ve kas yapısı gözlenmiş, uyum içerisinde ve sağlam bir beden yapısı tespit edilmiştir. Sport atlarında cidago yüksekliği, sağrı yüksekliği, beden uzunluğu, göğüs çevresi ve canlı ağırlık değerleri sırasıyla; 163,5; 163,2; 165,1; 185,6 cm ve 503,8 kg olurken, Furisio atlarında ise aynı sırayla; 163,3; 162,3; 163,5; 181,8 cm ve 486,3 kg olmuştur. Atların kan grupları A, D, P, Q ve U sistemlerinde lokalize olmuştur ve bu sistemlerde toplam 16 fenotip saptanmıştır. Nişasta jel elektroforezi ile belirlenen albuminler, A1F ve Als allellerinin determine ettiği 3 fenotip şeklinde ortaya çıkmıştır. Bu fenotipler hızlı giden ve bir49 bandla karekterize olan Al FF, yavaş göç eden bir bandla karekterize homozigot Al SS ile iki bandla karekterize heterozigot Al FS fenotipleridir. Poliakrilamid jel elektroforezi ile atların transferrin sisteminde 7 allel tarafindan determine edüen 15 fenotip belirlenmiştir. Bu fenotipleri Tf°, Tf"1, Tf"2, Tf1, lf\ Tf°, Tf8 allelleri determine etmektedir. Esteraz lokusunda EsF, Es1 ve Ess aileleri tesbit edilmiştir. Gc sisteminde, GcF, Gcs allelleri bulunmuştur. Xk (A1B) sisteminde XkK ve Xks allellerinin kontrol ettiği iki fenotip belirlenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında Macar atlarının, Arap ve İngiliz atlan başta olmak üzere genlerim taşıdığı Holstein, Hanover gibi adarın morfolojik özelliklerim taşıdığı anlaşılmaktadır. Kan grubu ve serum proteinleri bakımından da genetik olarak bu atlarla bir benzerlik göstermektedir. Dünya at ırkları içerisinde de değişik at ırklarının sistematik melezlemesi yoluyla elde edilmiş farklı bir at ırkıdır. Oldukça iri ve kuvetli bir beden yapışma sahip olan Macar adan, fiziksel olarak polis ati olarak kullanılmaya elverişlidir. Bundan dolayı ileriye dönük olarak yapılacak olan üretim programlarında Macar atları kullanılabilecek niteliktedir. Anahtar Sözcükler: At, Kan Polimorfizm, Morfolojik özellikler