Pankreatik B hücrelerinin endoplasmik retikulum stres cevabında ATF6'nın rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASİBE VERDİ
Danışman: ASUMAN SUNGUROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ER stresi çeşitli tetikleyicilere karşı cevap olarak oluşur. Çeşitli fizyolojik ve patolojik koşullar ER' da katlanmamış ya da yanlış katlanmış proteinlerin birikmesine sebep olur. Bunun sonucunda Katlanmamış Protein Cevabı (KPC) tetiklenir ve hücre içi sinyal iletim yolakları kullanılarak stres aşılmaya çalışılır. ER stresi aşılamaz ya da stres uzun süre devam ederse, ER stresi apoptozu aktive eder. Yapılan çalışmalar ER stresinin indüklediği otofajinin yoğun ve devam eden ER stresine karşı koruyucu bir rol oynadığı göstermektedir. Pankreatik beta hücrelerinde insülin üretimi fazla olduğundan ER'lerinde oldukça fazla yük vardır. Bu neden ile pankreatik beta hücreleri ER stresine karşı oldukça hassastır. ER stresi koşullarında aktif hale gelen ATF6'nın aktivasyon mekanizması konusunda az sayıda çalışma bulunsa da insülin salgılayan pankreatik β hücrelerindeki ATF6 yolağını açıklayan bir mekanizma tam olarak rapor edilmemiştir. Pankreatik β Hücrelerinin endoplasmik retikulum stres cevabında ATF6 yolağının aktivasyonunun, otofaji üzerinden gösterebileceği hipotezinden yola çıkarak, hücrenin hayatta kalımı/ölümünü seçim sürecinde hangi genlerin işlevsel olduğunu ve otofaji-KPY arasındaki ilişkiyi ATF6 üzerinden tanımlaması amaçlanmıştır. Bu kapsamda rat pankreatik beta hücreleri INS-1E hücrelerine palmitik asit, palmitik asit + rapamisin ve tek başına rapamisin uygulveı. MTT testi ile hücrelerin canlılık oranları, Annexin V testi ile apoptoz oranları belirlendi. Her üç koşulda 3., 6., 9., 12., ve 24. saatlerde ER stres genleri ATF6, PERK, GRP78, XBP1, CHOP otofaji genleri Beklin-1, Atg5,Atg7, LC3-1 ve apoptoz genleri Bcl-2, Bcl-XL, Bax genlerinin ifadelenme oranlarına bakıldı. Otofajik vakuollerin oluşumu MDC boyama ve LC3-II immunohistokimyasal analiz ile gösterildi. Palmitik asit ile yaratılan strese karşı en etkili cevap 6. saatte oluşmuştur. Palmitik asit ve palmitik asit ile birlikte rapamisin uygulanan ortamlarda 6. saatten itibaren otofaji başlamış 12. saatte ise apoptotik yolağın aktif hale geldiği belirlenmiştir. ER stresinde otofaji tetiklendiğinde ATF6 ifadelenmesindeki artış hücrenin hayatta kalmasına katkı sağlamıştır. Bazal ATF6 düzeyinin, GRP78 ifadelenmesi için yeterli olabileceği söylenebilir. ER stres koşullarında PERK ile ATF6'nın CHOP'un ifadelenmesine katkıda bulunduğu gözlenmiştir. Anahtar Sözcükler: ATF6, ER stres, pankreatik β hücresi, otofaji