Osmanlı Devri Dâru'l-hadisleri ve hadis eğitimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EKREM YÜCEL
Danışman: KAMİL ÇAKIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dâru'l-Hadislerin tesis edilmesinde sosyal, siyasî, dînî ve ilmî pek çok sebep etkili olmuştur.Sistemli, fonksiyonel ve resmî ilk dâru'l-hadis h. VI. yüzyılda Nureddin Zengi tarafından Şamda kurulmuştur. Bundan sonra ise farklı isimlerle İslam dünyasının muhtelif bölgelerinde görülmektedir. Şamda başlayan dâru'l-hadis geleneği, Anadolu Selçukluları ile Anadolu coğrafyasına taşınmış ve farklı şehirlerde vücut bulmuştur.Osmanlı Devleti de hadislerin eğitim ve öğretimine ayrı bir önem atfederek, dâru'l-hadis geleneğini devam ettirmiştir. Bu dönemindeki ilk dâru'l-hadisi, I. Murat zamanında, Çandarlı Halil Hayrettin Paşa İznik'te yaptırmıştır. Süleymaniye Külliyesinin inşası ile birlikte Osmanlı eğitim sisteminin en üst basamağında yer almış ve Dâru'l-Hilafeti'l-Âliye Medreselerinin kuruluşuna kadar bu özelliğini korumuştur.Osmanlı dönemi siyasî başarıya paralel olarak, kurumsallaşmanın da arttığı bir devredir. Bunun neticesinde dâru'l-hadis sayısında ciddi bir artış yaşanmıştır. Sadece Osmanlı Devleti'nin payitahtı olan İstanbul'da tesis edilmiş 63 dâru'l-hadis tespit edilmiştir. Buna Osmanlı hakimiyetinde bulunan diğer şehirlerdekiler eklenince, bu dönemde hayat bulmuş 100'den fazla dâru'l-hadisin olduğu görülmektedir. Osmanlı dönemi dâru'l-hadislerinde ağırlıklı olarak hadis ve hadis ilimleri okutulmakla birlikte tefsir ilminin de öğretimi yapılmıştır. Bu kurumlarda İslam dünyasında sahihlikleriyle ün yapmış Buhârî ve Müslim başta olmak üzere, kütüb-i sitte denilen hadis kitaplarıyla birlikte Mesâbîhu's-Sünne ve Meşârıku'l-Envâr gibi muhtelif hadis kitapları okutulmuştur. Bununla birlikte dâru'l-hadislerin statüsü, ilmî gücü ve müfredatı, zaman, mekân ve imkâna göre farklılık göstermektedir.