İl özel idarelerinin yeniden yapılandırılması: Uygulama aşaması üzerine bir çözümleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZIM KARTAL
Danışman: TAYFUN ÇINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu doktora tez çalışmasının asıl amacı 5302 sayılı İl Özel idaresi Kanunu ve bu kanun ile oluşan yeni il özel idaresi sistemini ele almaktır.5302 sayılı Kanun'un ve oluşturduğu yeni sistemin, Tanzimat'la başlayan tarihsel süreç ve 5302 sayılı Kanun öncesinde yaşanan tartışmalardan bağımsız olarak ele alınması konunun eksik kalmasına ve iyi anlaşılmamasına neden olabilirdi. Bu nedenle konu, belli kırılma noktalarına dikkati çekerek il özel idaresinin geçirdiği tarihsel reform süreci ve bu süreçte il özel idaresi çevresinde yaşanan tartışmalar üzerine bina edilmeye çalışılmıştır.Türkiye'de il özel idaresinin tarihsel geçmişine bakıldığında bazı dönüm noktaları dikkati çeker. Bunlardan ilki Tanzimat sonrası taşra yönetiminde yapılan reformlara bağlı olarak ?yerel meclis?lerin oluşturulmasıdır. Bu gelişim Türkiye'de yerel yönetim kurumunun ve il özel idaresinin ortaya çıkışını simgelemesi açısından önemlidir. İkinci dönüm noktası 1864 Vilayet Nizamnamesi ile vilayet yönetiminde tek meclisli yapıdan iki meclisli yapıya geçilmesidir. Üçüncü önemli dönüm noktası ise 1876 Anayasası'na binaen 1913 yılında kabul edilen Vilayet Kanunu ile iki meclisli il sisteminden, iki meclisli ve iki ayrı idari yapılı il sistemine geçilmesidir.Cumhuriyet döneminde ise il özel idaresi reform sürecinde bir duraksama başlanmış ve gittikçe işlevsiz kurumlar halini almışlardır. Buna bağlı olarak da bu kurumlar eleştirilmeye ve yeniden yapılanma önerileri getirilmeye başlanmıştır. Bu çerçevede çalışmanın bir başka inceleme konusunu da il özel idarelerinin işlevsizleştirilmesi nedeniyle ortaya atılan ve köy, ilçe, il ve bölge esaslı yeniden yapılanma önerileri oluşturmaktadır. Ancak bu önerilerin hiç birisi uygulama şansı bulamamış ve il özel idaresi sorunları çözüme kavuşturulamamıştır.Gelinen noktada, Hükümet tarafından Türk yönetim yapısının yeniden yapılandırılması çalışmaları altında 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu hazırlanmış ve 22 Şubat 2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Çalışmanın son bölümünde 5302 sayılı Kanun ve getirdiği il özel idaresi sistemi önceki Kanun ile karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda yeni sistem demokratiklik, özerklik ve etkinlik açısından incelenmeye tabi tutulmuştur.