Güneydoğu Anadolu bölgesi pamuk ekiliş alanlarında bulunan pamuk yaprakbiti [Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae)] popülasyonlarının neonikotinoidli insektisitlere direncinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CAHİT KAYA

Danışman: NURPER GÜZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma 2017-2019 yıllarında, Güneydoğu Anadolu Bölgesi pamuk ekiliş alanlarından toplanan pamuk yaprakbiti [Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae)] popülasyonlarının Neonikotinoid grubu insektisitlerden Acetamiprid, Imidacloprid ve Thiamethoxam'a karşı direnç durumlarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada aktif maddelere karşı zararlı popülasyonlarının tepkilerini belirlemek amacıyla bioassayler uygulanmış, Esteraz ve Glutatyon-S-Transferaz enzim aktiviteleri biyokimyasal metotlar ile incelenmiş ve Neonikotinoid grubu insektisitlere karşı direnç durumu moleküler yöntemlerle araştırılmıştır. Çalışma sonucunda Acetamiprid aktif maddesi için 0.261-21.550 ppm arasında değişen LC50 değerleri ile 22.64-82.57; Imidacloprid aktif maddesi için 0.482-32.449 ppm arasında değişen LC50 değerleri ile 23.52-67.32; Thiamethoxam aktif maddesi için 4.187-87.251 ppm arasında değişen LC50 değerleri ile 1.08-20.84 kat arasında değişen direnç oranları tespit edilmiştir. Esteraz enzim aktivitesinin tüm popülasyonlar için 4.5695-17.7881 µmol naphtol/min/mg protein arasında değiştiği belirlenmiş olup, en yüksek esteraz aktivitesi Çatalhurma popülasyonunda belirlenmiştir. Glutatyon-S-Transferaz enzim aktivitesi tüm popülasyonlar için 1.7952-5.5052 µmol konjuge glutatyon/min/mg protein olarak belirlenmiş olup en yüksek Glutatyon-S-Transferaz aktivitesi Develi popülasyonunda tespit edilmiştir. Yapılan dizi analizinde nikotinik asetilkolin reseptörlerinin β alt ünitesinde ve neonikotionoid grubu insektisitlere karşı dirence neden olan R81T ve V62I mutasyonlarına rastlanılmamıştır.Çalışma sonucunda A. gossypii popülasyonlarıyla mücadele kapsamında entegre mücadele enstrümanlarının kullanılarak zararlı mücadelesinin daha etkili şekilde yapılması ve yeni mücadele stratejilerinin geliştirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.