Türkiye'deki kamu hastaneleri için etkinlik ölçümü: Dinamik network yaklaşımı uygulaması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EDA KOÇAK

Danışman: Fazıl Gökgöz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sağlık işletmeciliği literatüründe hastanelerin performans, etkinlik ölçümüne yönelik teorik ve ampirik pek çok çalışma yapılmıştır. Çalışmalarda yaygın olarak etkinliği araştırılan sağlık kuruluşunun içsel dinamiklerinin ihmal edildiği görülmektedir. Bir sistemin etkinliğini araştırmak istediğimizde alt birimlerinin faaliyet sürecine de bakmalıyız. Bu tezin amacı bir çok alt faaliyetin yürütülmesinden sorumlu hastane işletmelerinin etkinliklerini alt faaliyetlerinin performansını da ayrı ayrı inceleyerek ölçümlemektir. Bu kapsamda Türkiye Eğitim Araştırma Hastaneleri'nin 2016-2017 yılları verisi kullanılmıştır. Dinamik Network Veri Zarflama Analizi (DN-VZA) modeli ile hastanelerin toplam etkinlik ve alt birimlerinin etkinlikleri arasında farklılık olup olmadığı araştırılmıştır. Ayrıca bu çalışma Türkiye sağlık işletmeleri etkinlik ölçümü için DN-VZA modelin uygulandığı ilk çalışma olmaktadır. Çalışmada karar birimleri olan hastanelerin iki temel faaliyeti alt karar birimleri olarak değerlendirilmiştir. Bu alt birimler, yönetim faaliyetlerinden sorumlu yönetim alt karar birimi ve tıbbi hizmetlerin yürütüldüğü tıbbi bakım alt karar birimidir. Hastane etkinlik ölçümünden elde edilen sonuçlara göre hastanelerin alt faaliyetleri olan yönetim hizmetleri ve tıbbi bakım hizmetleri etkinliklerinin birbirinden çok farklı olduğu ortaya konulmuştur. Karar birimi olan hastaneler ve alt karar birimlerinin performanslarını belirleyen girdi kaynakları, çıktı unsurlar, bağlantı değişkenleri ve devir değişkenleri incelenerek hastane etkinliklerine etki eden faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. İncelenen içsel faktörlerin/ kaynakların hepsinin ise hastanelerin etkinliği üzerinde belirli seviyelerde etkili olduğu görülmektedir. Ayrıca DN-VZA modelin hastane etkinliği ölçümünde anlamlı sonuçlar üretebildiği sonucuna varılmıştır.