Uluslararası hukukta sosyal hakların dava edilebilirliği bağlamında sağlık hakkı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURTEN YAYLACI

Danışman: BÜLENT ALGAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sağlık hakkı, "her bireyin, hiçbir ayrım gözetilmeksizin erişilebilecek en yüksek fiziksel ve zihinsel sağlık standardına sahip olma hakkı" olarak tanımlanabilir. Başta Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi olmak üzere, uluslararası hukukta temel ve evrensel bir insan hakkı olarak tanınan sağlık hakkı, devlete pozitif ve negatif ödevler yüklemektedir. Bu bağlamda, devletlerin sağlık hakkına saygı gösterme, sağlık hakkını koruma ve gereğini yerine getirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Sosyal hakların dava edilebilirliği bağlamında sağlık hakkını irdeleyen bu çalışmada, uluslararası hukukta sağlık hakkının normatif içeriği ve bu alanda devletin genel ve spesifik yükümlülükleri ayrıntılı olarak ortaya konulmaktadır. Dava edilemezlik tezini çürütmek üzere, sağlık hakkıyla ilişkisi bağlamında sosyal adalete/dağıtıcı adalete ilişkin teorideki temel yaklaşımlar, uluslararası-bölgesel insan hakları denetim-izleme organlarının sağlık hakkını doğrudan ya da dolaylı olarak koruyan kararları ve ayrıca yargısal aktivizm benimseyen karşılaştırmalı hukuktan örnek içtihatlar kapsamlı şekilde analiz edilerek, sağlık hakkının dava edilebilir bir sosyal hak olduğu gösterilmektedir. Sağlık hakkının gerçekleştirilmesi ve etkili olarak güvence altına alınabilmesi için güçlü yargısal korumanın ve sağlık hakkını geliştirici aktivist yargısal tutumların önemi vurgulanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Haklar, Sağlık, Sağlık Hakkı, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi, Dava Edilebilirlik.