Wals veritabanında bilgisayar destekli tipolojik veri çözümlemesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, DİLBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET UMUT MUTLU

Danışman: ÖZGÜR AYDIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dil tipolojisi, geçmişi karşılaştırmalı dilbilgisi çalışmalarına dek uzanan ve zaman içinde hem kuramsal hem de yöntembilimsel olarak değişim gösteren bir dilbilim çalışma alanıdır. Hiç kuşkusuz ki teknolojik olanakların artması ve veriye erişimin kolaylaşması bu alanı da olumlu yönde etkilemiştir. Bu çerçevede sayılabilecek WALS, dillerin yapısal özelliklerinin etiketlendiği bir elektronik veritabanıdır. Alanyazında WALS verisi kullanılarak yapılabilecek sıralamalar için çeşitli yöntem önerileri bulunmaktadır. Çalışmamızda bu yöntemlerden üçü (Comrie, 2010; Orgun, 2011; Uzun, 2012a) R ortamında kullanılabilecek bir paket biçimine getirilerek örneklemler üzerinden tipolojik analiz yürütülmüştür. Araştırma sorularımız çerçevesinde; (i) WALS veri yapısının bilgisayar destekli çalışmaları zorlaştıran bazı yönlerinin bulunduğu ve ileri çalışmalarla ele alınması gerektiği, (ii) üç yöntemin ve potansiyel yeni yöntemlerin bulgularının karşılaştırmalı olarak ele alınmasının tipolojik araştırmalar çerçevesinde yeni sonuçlara ulaştırabileceği, (iii) aile/akraba olmanın "tipiklik", "tutarlılık" ve "karşılıklı benzerlik" çerçevesinde doğrudan ve baskın bir etkisinin olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Türkçe alanyazında öncü bir hesaplamalı tipoloji çalışması niteliği taşıyan bu çalışmanın bulguları ileri çalışmalarla desteklenip geliştirilebilir.