Ankara ilinde üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde eğitim gören aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin demans ile ilgili bilgi, farkındalık ve yönetimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA NUR PAMPAL DURNAGÖLÜ
Danışman: Ayşe Selda Tekiner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Demans bağımlılık yaratan ve engelli bırakan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Tüm dünyada ve ülkemizde yaşlı nüfusu giderek artmaktadır ve demans yaşlı nüfusta en yaygın görülen hastalıklardan biridir. Aile hekimleri, birinci basamak bakım sağlayıcıları olarak yaşlı nüfusun çoğunluğu ile düzenli temas halindedir ve demansın değerlendirilmesi, demansa özgü tedavi ve bakımın başlatılmasında çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma birinci basamakta görev yapacak olan, aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin demans ile ilgili bilgi, yönetim ve farkındalık düzeyini araştırmayı amaçlamıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma Ankara ilinde görev yapan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin demans/Alzheimer Hastalığı ile ilgili bilgi, farkındalık ve yönetimini değerlendirmek amacıyla Nisan/2021 ve Mayıs/2021 tarihleri arasında yapılan, gereken verilerin prospektif yöntemle toplandığı kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Veriler elektronik ortamda anket formuyla elde edildi ve verilerin analizi için IBM SPSS 15.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) paket programı kullanıldı. p<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmada 172 aile hekimliği uzmanlık öğrencisine ulaşıldı. Katılımcıların %23,8'ini (n=41) erkekler oluşturmakta olup yaş ortalamaları 29, %76,2'sini (n=131) kadınlar oluşturmakta olup yaş ortalamaları 29'dur. Yaşları 24 ile 50 yıl arasında değişmekte olup ortanca değer 28 (ortalama 29,16± 4,92) yıl olarak bulunmuştur. Katılımcıların %87,8'i (n=151) tam zamanlı, %12,2'si (n=21) sözleşmeli aile hekimliği asistanı olarak görev yapmaktaydı. Alzheimer Hastalığı bilgi ölçeği ile değerlendirilen hekimlerin demans bilgisinin genel ortalama puanı 30 üzerinden 21.81 (±2.95) olup, doğru cevap verenlerin oranı %73 (±0,1) olarak bulunmuştur. Katılımcıların %58,7'si (n=101) bilişsel işlevleri değerlendirmek için bir test kullandığını belirtirken, %41,3'ü (n=71) ise kullanmadıklarını belirtmiştir. Bilişsel işlevleri değerlendirmek için test kullanmayanların %35,3'ünün testin uzmanlar tarafından yapılması gerektiğini düşündükleri görülmüştür. %27,5'i testleri kullanmak için yeterli zamanlarının olmadığını belirtmiş olmakla beraber, "Bilişsel işlevleri test etmek için bir testin mevcut olduğunun farkında değilim" maddesi %23,5'lik bir orana sahipti. Bilişsel işlevleri değerlendirmek için test kullanan katılımcıların %34,9'u (n=90) mini mental durum değerlendirmesini, %35,3'ü (n=91) zaman yer oryantasyonunu sorguladığını, %24,4'ü (n=63) saat çizim testini, %5,4'ü (n=14) ise yazma sınavını kullandığını belirtmiştir. Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin demans ön tanısı ve tanı sonrası bakım becerilerine ilişkin özgüvenleri ile demansın tanı ve tedavisinde birinci basamağın rolüne ilişkin düşüncelerinin genel ortalama puanı 100 üzerinden 66,7 (SS=12,1) bulunmuştur . Katılımcıların demans ön teşhis becerilerine ilişkin özgüvenlerini irdeleyen önermelerin ortalaması 3,21 (± 0,75), demans tanısı sonrası bakım becerilerine ilişkin özgüvenlerini sorgulayan önermelerin ortalaması 3,13 (± 0,71), demans tanı ve tedavisinde birinci basamağın rolüne ilişkin düşüncelerini sorgulayan önermelerin ortalaması ise 3,82 (± 0,68) bulunmuştur. Sonuç: Araştırmamıza katılan hekimlerimizin demans bilgilerinin orta düzey olduğu ve demans tanı, tedavi ve yönetimi konularında kendilerine güvenmedikleri ve kararsız kaldıkları ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte demansın öneminin farkında ve bu konuda kendilerini geliştirmek için hevesli oldukları görülmüştür. Bu nedenle, ayrıntılı demans tanı, tedavi ve yönetimi el kitabına, yeterli demans eğitimi veya sürekli mesleki gelişim programlarına ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Aile Hekimliği, Demans, Demans Bilgisi, Demans Yönetimi, Halk Sağlığı