Çevresel etkenlerin psikopatoloji üzerine etkilerinin transdiagnostik faktörler bağlamında ele alınması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FUAD BASHIROV
Danışman: MERAM CAN SAKA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çevresel faktörler ve bunların etkileşimleri psikopatolojiyi etkilediği bilinmektedir. Değişkenlerin çokluğu ve psikopatolojik sonuçların geçerli, genelleştirilebilir değerlendirilmesine duyulan ihtiyaç, spesifik etiyolojileri keşfetmek için yapılan çabalarda büyük zorluklar ortaya koymaktadır. Çalışmamızın amacı çevresel etkenlerin psikopatoloji üzerine etkilerinin transdiagnostik faktörler bağlamında incelenmesidir. Çalışmamızdaki değerlendirmeler iki bölümde yapılmıştır. İlk bölümde çevresel etkenler ve psikopatoloji Transdiagnostik Faktörlerde ne kadar farklılaştığına bakılacak, ikinci bölümde Transdiagnostik Faktörler bağlamında psikopatoloji ile çevresel etkenlerin ilişkisine bakılacak. Yöntem: Çalışmaya kliniğimize Mayıs-Haziran 2017 tarihleri arasında baş vuran 383 hasta alındı. Çevresel etkenleri ve psikopatolojiyi değerlendirmek için Yaşam Olayları Listesi, Şiddet Değerlendirme Anketi, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Olayların Temel Etkisi, İlişkiler Anketi, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Kendiliğin Temel Şema Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği kullanılmıştır. Hastaların tanıları ve hastalık şiddetleri muayene eden doktorlardan öğrenilmiştir. Bulgular: Çalışmanın ilk bölümünde, bulgular Transdiagnostik Faktörlerin bu faktörlere dahil olmayan bozukluklardan farklı kılan yanlarını göstermektedir. İkinci bölümünde psikopatoloji Transdiagnostik Faktörler bağlamında ele alınmış, çevresel etkenlerle ilişkileri irdelenmiştir. İçselleştirme ve Dışsallaştırma Faktörlerinin özellikle akut olaylardan etkilenme ve bağlanma şekillerinde çevresel etkenlerle ilişkilerinde farklılıklar belirgin olmakla beraber, benlik saygısı ve kendilik/diğerleri hakkında inançlar bağlamında bir birilerine benzer sonuçlar gösterdiler. Yine çevresel faktörlerden yaşam olayları listesi İçselleştirme Faktörüyle daha fazla ilişkili görülmekle beraber şiddet uygulama davranışı Dışsallaştırma Faktörüyle daha ilişkili gibi görülmektedir. Sonuç: Transdiagnostik yaklaşım olaylardan etkilenme, bağlanma şekilleri, benlik saygısı, kendilik/diğerleri hakkındaki inançlar bağlamında ele alındığında anlaşılması zor olan çevresel etken x psikopatoloji etkileşiminde psikopatolojinin yönünü göstermesi açısından kolaylıklar sağlayabilir. Anahtar Sözcükler: çevresel etkenler, psikopatoloji, Transdiagnostik yaklaşım, İçselleştirme Faktör, Dışsallaştırma Faktör