Özel gereksinimli çocuklara eğitim hakkının sağlanmasında okul müdürlerinin rollerine ilişkin müdür, öğretmen ve veli görüşleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMİN YÖNETİMİ VE POLİTİKASI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVDA KATITAŞ
Danışman: YASEMİN KEPENEKCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada özel gereksinimli çocuklara eğitim hakkının sağlanmasında okul müdürlerinin rollerine, bu süreçte yaşanan sorunlara, bu sorunların nedenlerine ve çözümüne yönelik önerilere ilişkin müdür, öğretmen ve veli görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desene göre tasarlanan araştırmanın nicel aşamasında hedef evreni 2016-2017 Eğitim-Öğretim yılında Ankara ilinde kamu ilkokullarında ve özel eğitim okullarında (I. kademe) görev yapan 12318 öğretmen oluşturmuştur. Tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenen örneklemde 490 öğretmen yer almıştır. Araştırmanın nitel aşamasında Ankara'da yine kamu ilkokullarında ve özel eğitim okullarında görev yapan 12 okul müdürü ve özel gereksinimli çocuğu bu okullarda öğrenim gören 12 veli ile görüşme yapılmış ve 30 öğretmenin ise yazılı görüşüne başvurulmuştur. Araştırmanın nicel aşamasında katılımcılara araştırmacı tarafından geliştirilen "Özel Gereksinimli Çocuklara Eğitim Hakkının Sağlanmasında Okul Müdürlerinin Rolleri Ölçme Aracı" uygulanmış ve ölçekte ayrıca üç açık uçlu soru yer almıştır. Nicel verilerin analizinde katılımcıların görüşleri aritmetik ortalama ve standart sapma değerlerine göre analiz edilmiştir. Katılımcı görüşlerinin cinsiyet, okul türü ve özel eğitim/kaynaştırma eğitimine yönelik eğitim alma durumu değişkenlerine göre karşılaştırılmasında t-testi; branş ve kıdem değişkenlerine göre karşılaştırılmasında ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Anlamlılık testleri için α=.05 anlamlılık düzeyi seçilmiştir. Araştırmanın nitel aşamasında okul müdürleri ve velilerle yapılan görüşmeler içerik analizine tabi tutulmuştur. Ölçek sonuna eklenen üç açık uçlu soru da içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları okul müdürlerinin özel eğitim/kaynaştırma eğitiminin kavramsal çerçevesine yönelik temel düzeyde bilgiye sahip olduklarını göstermiştir. Araştırma sonuçlarına göre okul müdürleri özel eğitim mevzuatına hâkim olmakla birlikte mevzuatı uygulama konusunda yetersiz kalmakta ve bu bağlamda sorunlar yaşanmaktadır. Okul müdürlerinin özel eğitim/kaynaştırma eğitiminin yönetimi alanındaki becerileri boyutunda ise veli görüşlerinin, öğretmen ve müdür görüşlerinden farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte öğretmenler, okul müdürleri ve velilerin, okul ve sınıflarda mevcut fiziki şartların yetersizliği, özel eğitim alan mezunu öğretmen sayısının yetersizliği ve özel gereksinim türü, derecesi ve sınıf düzeyi dikkate alınmadan öğrencilerin özel eğitim sınıflarına yerleştirilmesi konularında ortak sorunlar yaşadıkları ortaya çıkmıştır. Anahtar Sözcükler: Özel Gereksinimli Çocuk, Okul Müdürleri, Eğitim Hakkı