Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yardımcı kaynak hazırlama: Sözlük modeli önçalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, DİLBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN BERBER
Danışman: SILA AY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kullanılan sözcükler, bireyin kimliğinden toplumsal ve kültürel değişimlere kadar birçok konuda ipucu vermektedir. Bu ipuçlarından yola çıkacak olursak sözcükler, dil öğretiminde de oldukça önemli bir alanı oluşturmaktadır. Dilin devingenliği göz önünde bulundurulduğunda, sözcüklerin bir kültür hazinesi olduğu ve bu hazinenin korunup saklanması için gerekli çalışmaların yapılmasının, bir başka deyişle, sözlüklerin önemi yadsınamaz. Bu çalışmada, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğreniminde, eksikliği duyulan, öğrenici sözlüğünün hazırlanması durumunda türü ve niteliklerinin neler olması gerektiği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, öğrencilerin kullandıkları farklı sözlük türlerinin, sözcük öğrenimi ve dolayısıyla yabancı dil öğrenimine etkisi ele alınmış, kullanılan sözlük türüne bağlı olarak öğrencilerin başarı ve anımsama düzeylerinde herhangi bir fark olup olmadığı incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, uygulamalı dilbilim alanından yabancı dil öğretimi, yabancı dil öğretiminde sözlük kullanımı ve sözcük öğretiminin sınanması konularına değinilmiş; sözlükbilim ve sözlük türlerinden söz edilmiş ve yabancı dil öğretimi için öğrenici sözlüklerinden tekdilli, ikidilli ve ikidillileştirilmiş sözlükler açıklanmıştır. Araştırma bölümünde ise, tez kapsamında yürütülmüş olan çalışmayla, Ankara Üniversitesi TÖMER Türkçe ve Yabancı Dil Araştırma ve Uygulama Merkezinde öğrenim görmekte olan farklı düzeylerdeki 154 öğrenciyle madde başı sunumu ölçeği uygulanmıştır. Oluşturulacak bir sözlükte bir sözcüğe ilişkin hangi bilgilerin bulunması gerektiğine ilişkin görüşlerin sorulduğu 16 maddeden oluşan bu ölçeğin uygulanma ve yorumlanma aşamaları; ölçek sonuçları doğrultusunda hazırlanan farklı türlerde oluşturulmuş sözlükçelere ilişkin bilgiler ve sözlükçelerin sınıf içinde kullanılmasının ardından başarıyı ve anımsamayı ölçmeye yönelik uygulanan sınavlar ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Sınav sonuçlarıyla elde edilen sayısal veriler, MS Office Excel veri işlemcisi ve SPSS 17 istatistik programında işlenmiş ve sonuçlar karşılaştırılarak tezin amacı doğrultusunda belirtilen sorular yanıtlanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin anlamlılığının test edilmesinde 0.1 güven düzeyi benimsenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, temel düzeylerde ikidilli, daha yüksek düzeylerde ise, ikidillileştirilmiş sözlüğün öğrencilerin başarı ve anımsama oranlarında daha fazla etkili olduğu gözlenmiştir. Kullanılan tüm sözlük türlerinin, tüm düzeylerde anımsama üzerinde anımsama üzerinde olumlu etkisi olduğu saptanmıştır.