Seçmeli sanat dersleri için üniversitelerin güzel sanatlar birimlerine yönelik model önerisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Elif Özcan
Danışman: Bengü Batu Ertung
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanat eğitimi, her yaştan birey için oldukça önemli görülen, kişilerin yaşamları boyunca bilişsel, duyuşsal ve fiziksel gelişim alanlarını çok yönlü olarak destekleyen, estetik algının gelişmesine, hoşgörü sahibi olmaya, farkındalık geliştirmeye, üretkenliğe, yaratıcılığa ve çağdaş insan olabilmeye olanak tanıyan önemli bir güce sahiptir. Bu tezde amaçlanan, üniversitelerde 5I kapsamında sunulan seçmeli sanat derslerinin mevcut durumunun ortaya konarak tüm üniversitelerde sunulabilecek bir eğitim modeli önerisi geliştirmektir. Konuya ilişkin durumun belirlenebilmesi için açık kaynak taraması ile yürütülen uygulamalara ilişkin bilgiler ve belgeler incelenmiştir. Yurtiçinde ve yurtdışında yapılan çalışmalar, dergi, kitap, makale ve tezler incelenerek alanyazın taraması yapılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde problem durumu, araştırmanın amacı, bu araştırmanın sahip olduğu önem, sınırlılıklar ve konuya ilişkin tanımlara yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, üniversite eğitiminin tanımı, dünyada ve Türkiye'de üniversite eğitiminin gelişimi, üniversite eğitimi ve 21.yüzyıl insanına yönelik kuramsal bilgiler verilmiştir. Sanat eğitiminin tanımlanmasına çalışılmıştır. Sanat eğitiminin gerekliliğin alanyazınından örnekler verilerek gerekçelendirilmiştir. Üniversitelerde sanat eğitiminin gerekliliği yapılan çalışmalarla aktarılarak neden bir gereksinim olduğu açıklanmıştır. Üniversite genelinde sunulan seçmeli sanat derslerine ilişkin mevcut durum, Türkiye'den ve dünyadan örneklerle irdelenmiştir. Konuyla ilgili olarak yurtiçinde ve yurtdışında yapılan çalışmalara ilişkin araştırmalara yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde araştırmanın modeline, çalışma grubuna ve tanımlamalarına, veri toplama araçlarının geliştirilmesine ilişkin sürece, verilerin toplanmasına, verilerin çözümlenmesine, geçerlik ve güvenirlik kapsamlarına ve araştırmada etik konusuna yönelik bilgiler açıklanarak sunulmuştur. Çalışmanın dördüncü bölümünde çalışma grubunu oluşturan, alan uzmanlarından, öğretim görevlilerinden ve öğrencilerden edinilen bulgular, yorumlanarak açıklanmıştır. Alan uzmanlarının, öğretim görevlilerinin ve öğrencilerin, seçmeli sanat derslerine ilişkin olarak beklentileri, ideal eğitim modeli bileşenlerine yönelik tanımları, sunulan programın hedef ve amaçlarına yönelik istekleri ve görüşleri ile sunduğu katkılara ilişkin bulgular, ilgili temalar altında kategorilendirilerek bulgulanan kodlar ve örnek söylemlerle aktarılmıştır. Araştırmada belirlenen amaçlar doğrultusunda, alanyazınından erişilen bilgiler ve çalışma grubundan edinilen bulguların değerlendirilmesinin ardından, üniversitelerde sunulan seçmeli sanat derslerine ilişkin bir eğitim modeli önerisi oluşturmak üzere, eğitim modeli geliştirme yaklaşımları incelenmiştir. Yapılan incelemelerin ardından, eğitim modeli önerisi geliştirme sürecinde izlenen aşamalar açıklanarak, söz konusu eğitim modeline ilişkin bir çerçeve tasarlanmıştır. Eğitim modelinin amaçları, içeriği, modelde yer alan öğrenme ve öğretme süreçleri ile değerlendirme süreçleri belirlenmiştir. Eğitim modeli kapsamında yer alması düşünülen sanat alanlarına ve sunulması planlanan ilgili alan derslerine yönelik örnekler verilmiştir. Seçmeli sanat derslerini yürütecek birimin paydaşları, görev tanımları ve kapsamları tanımlanmıştır. Paydaşların tanımlanmasının ardından, eğitim modelinde olması düşünülen bölümlere ve sanat alanlarına yönelik olarak düzenlenmesi tasarlanan bölüm donanımları belirlenmiştir. Uygulama süreçlerinde izlenecek adımlar basamaklandırılarak açıklanmıştır. Çalışmanın beşinci ve son bölümünde ise elde edilen tüm veriler doğrultusunda araştırmadan edinilen sonuçlar ve öneriler gerekçelendirilerek sunulmuştur. Seçmeli sanat derslerine ilişkin uluslararası düzeyde yapılabilecek çalışmalar, olası iş birlikleri, araştırmacıların irdeleyebileceği alanlar ve öğrencilere sunulabilecek olanaklar başta olmak üzere birçok geliştirme önerisi sunulmuştur. Bu çalışmanın, üniversitelerde sunulan seçmeli sanat derslerine yönelik olarak önerilen, kapsamlı, sistemli, uygulanabilir ve herkesçe erişilebilir bir eğitim modeli ile mevcut sorunlara ilişkin bir çözüm sunacağı ve yapılacak yeni çalışmalara yeni yollar ve olanaklar tanıyacağı düşünülmektedir.