İndüklenmiş pluripotent kök hücre eldesinde çinkonun rolü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, KÖK HÜCRE VE YENİLEYİCİ TIP ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KARDELEN GENÇ

Danışman: Kamil Can Akçalı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İndüklenmiş pluripotent kök hücreler, somatik hücrelerde Oct4, Sox2, Klf4, c-Myc transkripsiyon faktörlerinin ifadesinin viral veya viral olmayan yöntemlerle arttırılması ile elde edilirler. Somatik hücreler epigenetik düzeyde yeniden programlanırlar ve farklılaşmış hücrelerde bulunan epigenetik düzenlenmeler silinir. iPK hücreleri embriyonik kök hücrelerle benzer epigenetik düzenlenmelere sahiptirler. Bu epigenetik düzenlenmeleri hücrelere kendini yenileme ve birçok hücre soyuna farklılaşma özelliği kazandırmaktadır. Daha verimli oluşan iPK hücrelerinin embriyonik kök hücrelere daha benzer epigenetik belirteçlere sahip olması beklenmektedir. Epigenetik düzenlemeler hücre içinde histon modifikasyonlarını düzenleyen proteinler tarafından gerçekleştirilir. Bu proteinlerden çoğunda çinko parmak motifleri bulunmaktadır. Hücre içinde birçok biyokimyasal olayda önemli rolleri olan çinko aynı zamanda bu proteinler sayesinde epigenetik regülasyonları da etkileyebilmektedir. Bu sebeplerden epigenetik regülasyonların kontrolünde hedef genlerimiz çinko taşıyıcıları olacaktır. Çinko homeostazını da etkileyen çinko taşıyıcılarının ifadeleri ve hücre içi çinko değerleri de viral yolla elde edilen iPK hücre ve somatik hücre grupları arasında karşılaştırılacaktır. Çinko taşıyıcılarının iPK hücre grupları ve somatik hücre grupları arasındaki ifade faklılıkların araştırılması, bu gruplarlar arasındaki iPK eldesindeki epigenetik düzenlemelerin olası çinko homeostazı ile bağlantısını ortaya koymayı amaçlamaktadır.