Fındık zurufu ve diğer organik materyallerin fındık tarımı yapılan toprakların özellikleri ve ürün kalitesi üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TOPRAK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEDİM ÖZENÇ
Danışman: GÖKHAN ÇAYCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Doktora Tezi FINDIK ZURUFU VE DİĞER ORGANİK MATERYALLERİN FINDIK TARIMI YAPILAN TOPRAKLARIN ÖZELLİKLERİ VE ÜRÜN KALİTESİ ÜZERİNE ETKİLERİ Nedim ÖZENÇ Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Anabilim Dalı Danışman : Prof. Dr. Gökhan ÇAYCI Bu çatışmada, fındık zuruf kompostu, peat, çiftlik gübresi ve tavuk gübresinin fındık tarımı yapılan toprakların özellikleri ve ürün kalitesi üzerine etkileri araştırılmıştır. Deneme tesadüf blokları deneme deseninde, 4 farklı konu, 6 uygulama dozu, 5 tekerrür ve iki yıllık bir çalışma şeklinde kurulmuştur. Deneme bahçesi olarak, Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesinde fındık yetiştiriciliği yapılan bahçelerin genel toprak özelliklerine sahip ve bölgede en yaygın yetiştiriciliği yapılan Tombul fındık çeşidinden kurulu, ortalama 25 yaş ve ıkı dallı dikim sistemindeki Enstitü deneme bahçesi, deneme alanı olarak seçilmiştir. Fındık zuruf kompostu, peat, çiftlik gübresi ve tavuk gübresi kuru ağırlık esasına göre 0, 25, 50, 100, 150 ve 200 kg/ocak miktarlarında ilk yıl uygulanmış ve daha sonra materyallerin iki yıllık devam eden etkileri belirlenmiştir. Organik materyallerin deneme bahçesine verilmesinden sonra, iki yıl süresince toprak özelliklerinde ve ürünün kalite özelliklerinde meydana gelen değişimlerin belirlenmesi amacıyla, yüzey toprak örneklerinin, bozulmamış toprak örneklerinin ve meyve örneklerinin analizleri yapılmış ve Tombul fındığın verimi belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, deneme bahçesi toprak tekstürünün Kil tın olduğu ve yapılan uygulamaların tekstür sınıfını değiştirmediği saptanmıştır. Benzer şekilde, yapılan uygulamaların toprağın serbest karbonat içeriği üzerine bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Organik materyal uygulamalarının toprak kimyasal özellikleri üzerine etkisi, birinci yıl ikinci yıla göre daha fazla olmuştur. Deneme fındık bahçesi topraklarının pH'sını, tuzluluğunu ve toplam azot miktarını, tavuk gübresi ve çiftlik gübresinin 200 ile 150 kg/ocak doz uygulamaları en fazla artırmış, peat ve zuruf kompostunun etkisi ise daha az olmuştur. Toprağın organik madde ve organik karbon miktarını en fazla çiftlik gübresi ile zuruf kompostunun 200 ve 1 50 kg/ocak doz uygulamaları artırmıştır. Toprağın yarayışlı potasyum kapsamını en fazla çiftlik gübresinin 200 kg/ocak uygulamasının artırdığı ve en az etkili olan materyalin ise peat olduğu saptanmıştır. Toprakların yarayışlı fosfor kapsamının 362.48ppm ile ikinci yıl daha fazla arttığı ve bunda tavuk gübresinin 200 ile 150 kg/ocak doz uygulamalarının en fazla etkili olduğu belirlenmiştir. Deneme fındık bahçesine organik materyallerin verilmesinden sonra, toprağın katyon değişim kapasitesini ortalama 57.95 me/100 g ile en fazla artıran uygulamanın zuruf kompostunun 200 kg/ocak uygulaması olduğu tespit edilmiştir.Organik materyal uygulamalarının toprak fiziksel özellikleri üzerine etkisi de genelde birinci yıl daha fazla olmuştur. Toprağın pF 0, pF 1.0, pF 1.7, pF 2.54 ve pF 4.2'deki su tutma kapasiteleri ve makro/mikro por oranı üzerine, deneme bahçesine verilen organik materyallerden peat ve zuruf kompostunun 200 ile 1 50 kg/ocak uygulamalarının en fazla etkili olduğu belirlenmiştir. Toprağın yarayışlı su kapsamını en fazla tavuk gübresi ve peat materyallerinin 200 ile 150 kg/ocak uygulamalarının artırdığı tespit edilmiştir. Toprağın strüktür stabilitesinin 23.56 ile ikinci yıl daha fazla arttığı belirlenmiş ve tavuk gübresinin en etkili materyal olduğu ve strüktür stabilitesi üzerine tüm uygulama dozlarının benzer etkisinin olduğu belirlenmiştir. Toprağın hacim ağırlığının birinci yıl 0.88 g/cm3 ve ikinci yıl 0.97 g/cm olduğu, toplam porozitenin birinci yıl % 68.21 ve ikinci yıl % 67.91 olduğu ve bu özellikler üzerine peat materyalinin 200 ile 150 kg/ocak uygulamalarının en fazla etkide bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca, toprağın hidrolik iletkenliği üzerine çiftlik gübresi ve peat materyallerinin 1 50 ile 200 kg/ocak uygulamalarının en fazla etkili olduğu ve en az etkili olan materyalin ise tavuk gübresi olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, fındık bahçesine organik materyallerin verilmesinden sonra, birinci yıl Tombul fındık veriminin 4.130 kg/ocak olduğu, ikinci yıl ise 4.880 kg/ocak'a çıktığı saptanmıştır. Tombul fındık verimini en fazla artıran uygulamaların tavuk gübresi ile çiftlik gübresinin 200, 150 ve 100 kg/ocak uygulamalarının olduğu belirlenmiştir. Fındık randımanının ilk yıl % 54.93 olduğu ve ikinci yıl ise % 51.66 olduğu ve bunda zuruf kompostu ile tavuk gübresinin tüm uygulama dozlarının etkisinin olduğu saptanmıştır. Tombul fındığın ham yağ içeriğinin birinci yıl % 62.11, ikinci yıl % 58.75 olduğu ve bunda peat ite çiftlik gübresinin 200, 150 ve 100 kg/ocak uygulamalarının en fazla etkili olduğu saptanmıştır. Tombul fındığın serbest yağ içeriği üzerine peat'in 200 ve 150 kg/ocak uygulamalarının en fazla etkili olduğu belirlenmiştir. Protein miktarının birinci yıl % 17.06, ikinci yıl ise % 18.19 olduğu ve bunda tavuk gübresi ile zuruf kompostunun 200, 150 ve 100 kg/ocak uygulamalarının en fazla etkili olduğu saptanmıştır. Tombul fındığın kül miktarını en fazla artıran organik materyallerin peat ve zuruf kompostu olduğu saptanmıştır. Tombul fındığın kabuklu meyve büyüklüğünün ilk yıl 16.18 mm, ikinci yıl 16.43 mm olduğu, bunda da tavuk gübresi ile çiftlik gübresi materyallerinin etkili oldukları belirlenmiştir. Tombul fındığın iç meyve büyüklüğü üzerine en fazla tavuk gübresi, çiftlik gübresi ve peat materyallerinin 200 ile 100 kg/ocak doz uygulamaları en fazla etkili olmuştur. Kabuk kalınlığı her iki deneme yılında da 1.02 mm olmuş ve kabuk kalınlığını azaltan en etkili uygulamanın zuruf kompostunun 100 kg/ocak doz uygulamasının olduğu, ayrıca tavuk gübresinin de kabuk kalınlığını en fazla artırdığı belirlenmiştir. Tombul fındığın çatlak kabuk miktarı üzerine en fazla etkili olan materyalin tavuk gübresi ile zuruf kompostu olduğu belirlenmiştir. Tombul fındığın 100 meyve ağırlığının birinci yıl 147.27 g olduğu ve ikinci yıl artarak 152.14 g olduğu saptanmıştır. Meyve ağırlığını en fazla çiftlik gübresi, tavuk gübresi ve peat materyallerinin 200, 150 ve 100 kg/ocak uygulamalarının artırdığı belirlenmiştir. Toplam sağlam meyve miktarının birinci yıl % 69.99, ikinci yıl ise %76.71 olduğu ve bunun üzerine çiftlik gübresinin 50 kg/ocak uygulamasının en fazla etkili olduğu belirlenmiştir. Tombul fındığın buruşuk meyve miktarının, peat'in su tutma kapasitesine bağlı olarak en fazla azaldığı tespit edilmiştir. Boş meyve oranının birinci yıl % 25.60 ve ikinci yıl % 22.72 olduğu ve bunda çiftlik gübresinin 50 kg/ocak uygulama dozunun materyalin potasyum içeriğine bağlı olarak en fazla etkili olduğu belirlenmiştir. 2004, 399 sayfa Anahtar Kelimeler : Zuruf kompostu, peat, çiftlik gübresi, tavuk gübresi, organik materyal, toprak özellikleri, fındık, verim, kalite