Enerji piyasası düzenlemeleri ve dönüşümü üzerine üç makale
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IŞIL ŞİRİN SELÇUK ÇAKMAK
Danışman: HASAN ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Enerji piyasası düzenlemelerin ana ekseninde enerji sektörünün rekabetçi bir piyasa yapısına kavuşması yer alsa da, enerjinin stratejik bir sektör olması ve son yıllarda artan çevresel kaygılar nedeniyle kaynak çeşitliliği, yenilenebilir enerji teşvikleri ve enerji verimliliği gibi konular da öne çıkmıştır. Bu tez enerji piyasalarında 1980'li yıllardan itibaren başlayan ve halen devam etmekte olan dönüşümü ve bu dönüşümün etkilerini farklı açılardan incelemeyi amaçlamış üç ayrı makaleden oluşmaktadır. Birinci makalede Türkiye'nin de üyesi olduğu OECD ülkelerinin enerji piyasalarında yapılan rekabet karşıtı düzenlemelerin ekonomiye etkisi, enerjinin dahil edildiği bir üretim fonksiyonundan ve toplam faktör üretkenliği kavramından yararlanılarak araştırılmıştır. İkinci ve üçüncü makalelerde dünyada ve Türkiye'de en çok enerji tüketen iki sektör olan hanehalkları ile sanayi sektörü, Türkiye özelinde, enerji reformlarının hız kazandığı 2000'li yıllar ve sonrası için daha detaylı olarak incelenmiştir. Bu amaçla ikinci bölümde hanehalkı bütçe anketi veri setinden yaralanarak 2003-2012 yılları için hem ayrı ayrı ve hem de havuzlanmış olarak elektrik talebi fiyat ve gelir esneklikleri hesaplanmıştır. Ek olarak elektrik talebinin belirleyicileri de bu analize dahil edilmiştir. Üçüncü makalede ise enerji verimliliği kavramı, Türkiye sanayisi kapsamında incelenmiştir. Logaritmik Ortalama Divisia Endeks ayrıştırma yönteminin kullanıldığı bu son makalede sanayi sektörü toplam enerji yoğunluğu reel enerji yoğunluğu etkisi ve sektör yapısı değişim etkisi olarak ikiye ayrıştırılmış ve analiz genişletilmiştir. Niteliklendirme analizi yardımıyla Divisia endeksi ile hesaplanan reel enerji yoğunluğunun ve yapısal değişim etkisinin yüzdesel değişimine alt sanayi sektörlerinin katkısı hesaplanmıştır. Her üç makalede gerçekleştirilen analiz sonuçlarının Türkiye enerji piyasasında yapılan reform ve düzenlemelerinin etkilerinin anlaşılmasına katkıda bulunacağı ve temel politika önerilerinin geliştirilebileceği düşünülmektedir.