Sadece anne sütü ile beslenen sağlıklı bebeklerin idrarında ve annelerinin süt ve idrarında bisfenol a düzeylerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLKER UFUK SAYICI
Danışman: FİLİZ ORHON
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bisfenol A (BPA); polikarbonat plastiklerin üretiminde kullanılan, östrojen gibi etki gösteren ve endokrin bozucu çevresel kirleticiler içinde yer alan bir moleküldür. Özellikle yenidoğan ve süt çocukluğu döneminde glukronidasyonda görev alan enzimlerin yeterli olgunluğa ulaşmamış olması sebebiyle küçük yaştaki çocukların BPA ile etkilenim riskinin daha fazla olduğu bildirilmektedir. Çalışmamızın amacı; sağlıklı, sadece anne sütü alan ve bilinen bir BPA maruziyet öyküsü bulunmayan 1-2 aylık bebeklerin idrarında ve bu bebeklerin sağlıklı olan ve bilinen bir BPA maruziyet öyküsü bulunmayan annelerinin sütlerinde ve idrarında BPA düzeylerinin belirlenmesi, ailenin sosyodemografik özellikleri ile plastik kullanım öyküsünün anne ve bebek BPA düzeyleri üzerine olan etkisinin araştırılmasıdır. Araştırma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı'nda yapılmıştır. Rutin kontrol amacıyla getirilen, araştırmaya dahil olma kriterlerini sağlayan toplamda 40 adet 1-2 aylık bebek ve bu bebeklerin anneleri araştırmaya alınmıştır. Bebeğin muayenesinden sonra anneye sosyodemografik durumunu sorgulayan anket formu ve plastik malzeme kullanım öyküsünü içeren anket formu yüzyüze görüşme tekniği ile doldurulmuştur. Daha sonra anne sütü, anne idrarı ve bebek idrarı uygun koşullarda alınmıştır. Anne sütünde, anne idrarında ve bebek idrarında BPA düzeylerinin analizi laboratuvarda likit kromatografi-kütle spektrometresi (LC/MS-MS) yöntemi ile çalışılmıştır. Bulgular değerlendirildiğinde; çalışmaya alınan annelerin yaş ortalaması 29.7±5.3 (21-41 yaş), babaların yaş ortalaması ise 33.2±4.9 yaş olarak saptanmıştır (22-44 yaş). Çalışmaya dahil edilen bebeklerin %35'i (n=14) erkek, %65'i (n=26) kız olup bebeklerin yaş ortalaması 41,1±14 gün olarak belirlenmiştir. Ailelerde konserve tüketim oranı %27,5, uzun ömürlü kutu sütü tüketim oranı %75, plastik kutuda süt ve ayran tüketimi sırasıyla %80 ve %85, plastik şişede su tüketimi %75 gibi bir oranda belirlenmiştir. Plastik araç gereçlerle temas değerlendirildiğinde; genel olarak temasın yiyecek ve içecek ile temasa göre daha düşük oranlarda olduğu saptanmıştır. Bebeklerin %72,5'luk kısmı hiç emzik kullanmamışken kalanların anneleri aralıklı ve sürekli olarak BPA içermeyen emzik verdiğini ifade etmiştir. Analiz sonucunda; annelerin sütünde BPA düzeyi geometrik ortalaması 0,12 µg/L (0,03-0,59), annelerin idrarında BPA düzeyi geometrik ortalaması 0,12 µg/L (0,03-0,73), bebeklerin idrarında BPA düzeyi geometrik ortalaması ise 0,13 µg/L (0,02-0,44) olarak hesaplanmıştır. Korelasyon analizinde; anne sütüBPA düzeyi ile anne idrarı ve bebek idrarı BPA düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır (p=0,75, r=-0,50). Genel olarak bakıldığında; annenin sosyodemografik özellikleri ile anne sütü, anne idrarı ve bebek idrarı BPA düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). BPA ile temas öyküsü değerlendirildiğinde; plastik kaptan yoğurt tüketen annelerin bebeklerinde idrar BPA düzeyi yüksek bulunmuştur (p=0.00). Sıcak içecekleri plastik bardak ile içen annelerde anne sütü BPA düzeyleri diğerlerine göre daha yüksek bulunmuştur (p=0,033). PVC'li pencere-kapıya sahip olan gruptaki annelerin sütündeki BPA düzeyi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p=0,022). Hem annenin hem de bu annenin bebeğinin vücut sıvılarında BPA düzeylerinin belirlenmesini içeren araştırmalar, annenin ve bebeğin BPA maruziyetini, annedenbebeğe olası BPA geçişini ve bunun bebek üzerinde olan endokrin etkilerini göstermesi bakımından önemli görülmektedir. Çalışmamız sadece anne sütü alan ve bilinen bir BPA maruziyet öyküsü olmayan bebeklerin idrarları ve annelerinin idrarları ve sütünde BPA düzeylerinin araştırıldığı ve bu düzeylerin plastik kullanım öyküsü ile ilişkisinin belirlendiği literatürdeki ilk çalışma olarak görülmektedir. Çalışmamızda elde edilen veriler sadece anne sütü alan ve bilinen bir BPA maruziyet durumu olmayan 1-2 aylık bebeklerin idrarındaki standart BPA değerlerini göstermesi bakımından önemlidir. Annelerin sütü ve idrarındaki saptanabilir BPA düzeyleri de sağlıklı olan ve bilinen bir BPA maruziyeti öyküsü olmayan kadınlarda BPA'ya kronik maruziyeti gösteren bir veri olarak değerlendirilebilir. Çalışmamızda plastik kaptan yoğurt tüketimi ve plastik bardakta sıcak içecek tüketimi BPA maruziyetini gösteren en önemli yollar olarak göze çarpmaktadır. Bu nedenle, annelerin çevresel kirleticiler konusunda uyarılması, eğitilmesi ve farkındalıklarının artırılması özellikle BPA gibi endokrin bozucu ajanlara bebeğin maruziyetini azaltacak bir yöntem olarak görülmektedir. Standart BPA değerleri elde etmek ve korelasyonları daha iyi belirlemek için daha fazla anne bebek çifti ile yapılacak yeni araştırmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: Bisfenol A, anne sütü, bebek idrarı, anne idrarı, plastik kullanımı