Suç davranışının açıklanmasına yönelik modern araştırmalar ışığında biyososyal yaklaşım ve insan hakları temelli eleştiriler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLBAHAR BAKIR YÖŞ

Danışman: BÜLENT ALGAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, son yıllarda kriminoloji alanında giderek daha fazla ilgi çeken biyososyal kriminolojik yaklaşım ve bu yaklaşıma yönelik insan hakları temelli eleştiriler incelenmiştir. Suç davranışının kökenine dair çok sayıda teori bulunmaktadır. Bu teorilerden bazıları suçu açıklamak üzere yalnızca bireysel farklılıklara, diğer bazıları ise sosyolojik/çevresel faktörlere odaklanmıştır. Biyososyal yaklaşım ise, suç davranışının nedenini genetik ve çevresel faktörlerin etkileşiminde aramaktadır. İnsanların hem genlere sahip biyolojik bir organizma hem de toplum içerisinde yaşayan sosyal bir varlık olduğu gerçeğinden hareket eden biyososyal yaklaşım, suç davranışının açıklanabilmesi için bu iki faktörün birlikte ele alınması gerektiğini ileri sürmektedir. Nitekim, son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar, bireyin sahip olduğu kalıtsallık içeren bazı biyolojik, nörolojik ve hormonal hususiyetlerin suç davranışına belirli bir oranda etki ettiğini göstermektedir. Diğer taraftan, biyososyal yaklaşımın, genetik ve suç davranışı arasında bağlantı kurmasının, gelecekte deterministik bir suç anlayışına, zorunlu tıbbi müdahalelere, ırkçılığa, ayrımcılığa ve daha bir çok soruna neden olabileceği belirtilmektedir. Suçun kaynağını bireysel özelliklerde arayan bir anlayışın, çözümü bireye müdahale de göreceği, bu çerçevede suçun önlenmesi adına bireylere yönelik önleyici mahiyette bir takım tıbbi/genetik müdahalelere başvurulabileceği ifade edilmektedir. Bu tür müdahale ve/veya önleyici tedbirlerin geri dönülmez nitelikte hak ihlallerine neden olacağından endişe edilmektedir.