Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS EMRE KOYUNCU
Danışman: Gökhan Aydoğan
Özet:
Bu çalışma, anonim şirketlerin kendi paylarını iktisap etmeleri ve özellikle sermaye piyasası mevzuatında yer bulan “pay geri alım programları”nı ayrıntılı şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, anonim şirketin kendi payını iktisabının genel kavramsal çerçevesi çizilmiş; bu işlemde güdülen amaçlar, sağlayabileceği potansiyel yararlar (örneğin sinyal etkisi, likidite yönetimi, düşmanca devralmalara karşı koruma gibi) ve yaratabileceği sakıncalar (eşit işlem ilkesine aykırılık, sermaye iadesi yasağı, piyasa manipülasyonu riski vb.) incelenmiştir. Ayrıca bu bölümde, anonim şirketin kendi payını iktisabının Türk hukukundaki tarihsel seyri ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesindeki yasal düzenlemeler detaylandırılmış, iktisabın sınırları ve yöntemleri (örneğin borsa yoluyla alım, sabit fiyatlı teklif, hızlandırılmış geri alım gibi) örnekleriyle açıklanmıştır. İkinci bölümde ise halka açık anonim şirketlerin sermaye piyasası hukuku bakımından kendi paylarını iktisap etmesi ayrıntılı olarak incelenmiştir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak yürürlüğe konulan Geri Alınan Paylar Tebliği (II-22.1) çerçevesinde, geri alım programlarının hukuki altyapısı, programların taşıması gereken unsurlar, programa ilişkin yetkilendirme, işlem sınırları, geri alınan paylara ilişkin haklar ve geri alınan payların elden çıkarılması konuları ele alınmıştır. Ayrıca, Sermaye Piyasası Kurulu’nun çeşitli tarihli ilke kararları ve basın duyuruları ile getirilen geçici istisnalar da incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise pay geri alım programlarının özellikle kamuyu aydınlatma yükümlülükleri ve sermaye piyasası suçları (bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı) ile olan ilişkisi değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, pay geri alım programlarının bir kamuyu aydınlatma belgesi niteliğinde olup olmadığı, eksik, yanıltıcı veya yanlış açıklamaların SerPK m. 32 çerçevesindeki bir hukuki sorumluluğa yol açıp açmadığı irdelenmiş; bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı sayılmayacak haller Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, halka açık anonim şirketlerin kendi paylarını iktisap etmeleri sınırlı bir serbestliğe dayalı olacağı kabul edilmiş olmakla birlikte, bu işlemin kötüye kullanılmasını önlemek ve sermaye piyasası düzeninin korunmasını sağlamak amacıyla oldukça ayrıntılı bir düzenleme rejimi tesis edilmiştir. Ancak Kurul tarafından getirilen basın açıklamaları ve ilke kararları ile bu rejimden zaman zaman çıkıldığı görülmektedir. Pay geri alım programları hem şirketlerin sermaye politikalarını uygulamada hem de şirketin borsadaki pay değerlerine ilişkin istikrara katkı sunmada önemli araçlar olmakla birlikte; şeffaflık, eşitlik ve hesap verebilirlik ilkeleri ile dengelenmedikleri takdirde, piyasa güvenliğini ve yatırımcı haklarını tehdit edebilecek potansiyele de sahiptir.