Ovositlerde mayoz bölünmenin aşamaları ve bazı kimyasal ajanların buna etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1999
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OLCAY OKTAY SEMİZ
Danışman: ALP CAN
Özet:5. ÖZET Sentetik bir östrojen bileşiği olan dietilstilbestrolün (DES) ve bisfenol A'nın (BPA) fare ovositlerinde mayoz bölünme üzerindeki etkileri araştırıldı. DES ve BPA'nın mayoz bölünme aşamalan ve kromozom dağılımına etkilerini göstermek amacıyla, kumulus-ovosit komplekslerinin (KOK) kültürlerinde doz ve zaman deneyleri yapıldı, a-tübülin ve kromozomlar işaretlenerek konfokal mikroskopta incelendi. KOK'lar germinal vezikül (GV) aşamasının başından metafaz-ll aşamasının sonuna kadar, mayoz-l veya mayoz-li süresince değişik dozlarda (5,15,30 \M) DES'e ve BPA'ya (10,30 nM) maruz bırakıldı. Kontrol grubundaki ovositler, mayoz bölünmenin ilk yarısında %72 oranında metafaz-l'e ulaşırken, düşük doz (5 p.M) DES uygulanan gruptaki hücrelerin %38'i metafaz-l'e ulaştığı halde, yüksek dozlarda (15,30jıM) hücreler metafaz-l'e ulaşamadılar. Yüksek dozlarda kromozomlarda yoğunlaşma, mekik mikrotübülüslerinde azalma gözlendi. BPA ilk yanda her iki dozda da kromozomlarda etkilenmeye yol açmadı ve mekik mikrotübülüslerinde dozla doğru orantılı olacak şekilde fibriler yapının kaybolmasına neden oldu. Mayoz bölünmenin ikinci yarısında kontrol hücrelerinin %94'ü metafaz-H'ye ulaşmasına rağmen, düşük doz DES uygulanmasında bu oran %38 idi, ayrıca düşük doz birinci ve ikinci mayoz mekiklerinin gevşemesine neden olurken, yüksek doz DES uygulaması birinci mayoz mekiğinin parçalanmasına yol açtı ve hücreler metafaz-H'ye ulaşamadılar. BPA uygulaması sonrasında mekik mikrotübülüslerinde kayıp doz arttıkça belirginleşti ancak kromozomlarda DES'tekine benzer dramatik etkiler gözlenmedi. Ancak GV aşamasındaki ovositler ve kumulus hücrelerinde mikrotübülüs anormalliği bulunmadı. Mayoz-l süresince DES ve BPA uygulanan ovositler kontrol kültürüne alındığında, DES ve BPA etkilerinin kaybolduğu görüldü. DES'in ovositlerin gelişimi üzerindeki olumsuz etkilerinin, şiddetli fakat geri döndürülebilir nitelikte olduğu, BPA etkilerinin DES kadar dramatik olmadığı sonucuna varıldı. 32