İyi ve zayıf okuyucuların okuduğunu anlama becerilerinin okumanın bileşenleri boyutunda incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REŞAT ALATLI
Danışman: İSA BİRKAN GÜLDENOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı farklı sınıf düzeylerine devam eden iyi ve zayıf okuyucuların okuduğunu anlama becerilerinin okuma bileşenleri boyutunda incelenmesidir. Çalışmada öncelikle iyi ve zayıf okuyucuların belirlenmesine yönelik bir araç geliştirilmiştir. Geliştirilen araç Okuma Becerileri Değerlendirme Aracı (OBDA) olarak isimlendirilmiş ve aracın geçerlik güvenirlik analizleri yapılmıştır. Sonuç olarak 2. sınıf düzeyi için hece okuma, sözcük okuma, akıcı okuma ve okuduğunu anlama, 4. sınıf düzeyi için sözcük okuma, akıcı okuma ve okuduğunu anlama ve 6 ve 8. sınıf düzeyleri için de akıcı okuma ve okuduğunu anlama boyutlarını içeren ve geçerliği ve güvenirliği sağlanmış OBDA elde edilmiştir. OBDA'nın geliştirilmesi sürecinde hece okuma, sözcük okuma ve akıcı okuma boyutlarının geçerlik ve güvenirlik çalışmaları için her sınıf düzeyinden 150, okuduğunu anlama boyutu geçerlik-güvenirlik çalışmaları için de her sınıf düzeyinden 210 katılımcıdan veri toplanmıştır. OBDA'nın elde edilmesinden sonra her sınıf düzeyinde yer alan 150 katılımcı okuduğunu anlama puanları özelinde alt ve üst %27'lik gruplara ayrılmış ve üst grupta yer alan katılımcılar iyi ve alt grupta yer alan katılımcılar zayıf okuyucular olarak belirlenmiştir. Buna göre her sınıf düzeyinden 40 iyi ve 40 zayıf olmak üzere toplamda 80 katılımıcıdan elde edilen veriler analiz edilmiştir. İyi ve zayıf okuyucular olarak belirlenen grubun okumanın bileşenleri boyutundaki performansları OBDA'da sınıf düzeylerinde yer alan boyutlar özelinde karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma çalışmalarının analizlerinde verilerin normal dağılım özellikleri göz önünde bulundurularak İlişkisiz Örneklemler için T-Testi veya Mann Whitney-U Testi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara bakıldığında, 2. sınıflarda iyi okuyucuların hece okuma süresi, anlamlı sözcük okuma süresi, anlamsız sözcük okuma doğruluğu ve akıcı okuma boyutlarından zayıf okuyuculardan anlamlı şekilde daha iyi performans sergiledikleri görülmüştür. 4. sınıf düzeyinde iyi okuyucuların anlamlı sözcük okuma süresi, anlamsız sözcük okuma doğruluğu ve akıcı okuma boyutlarında anlamlı şekilde daha iyi performans sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak da 6 ve 8. Sınıf düzeyindeki iyi okuyucuların akıcı okuma boyutunda zayıf okuyuculara göre gösterdikleri performansların anlamlı şekilde daha iyi olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular alanyazında temelinde tartışılmış ve çözümleme ve akıcı okuma becerilerinin hem ilkokul hem de ortaokulda okuduğunu anlama becerisi için önemli değişkenler olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak bakıldığında, okuduğunu anlama performanslarına göre belirlenmiş iyi ve zayıf okuyucu grubunda iyi okuyucuların okumanın bileşenleri boyutunda zayıf okuyuculardan daha etkili performans sergiledikleri görülmüş ve alana iyi ve zayıf okuyucuların okuma becerilerini değerlendirmek amacıyla geçerliği ve güvenirliği sağlanmış bir araç kazandırılmıştır.