Çokuluslu işletmelerde işe alma politikası Ankara ve İstanbul`da imalat sektöründe faaliyet gösteren çokuluslu işletmelerde uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET HALİT YILDIRIM
Danışman: ÖZLEM ATAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın amacı, ülkemizde imalat sektöründe faaliyet gösteren çokuluslu işletmelerin işe alma politikalarının oluşturulmasında uyguladıkları yönetici seçim kriterleri, evsahibi ülke (Türkiye) 'den yönetici görevlendirmelerinin nedenleri, eğitim ve geliştirme programlan uygulayıp uygulamadıkları, uygulanan eğitim ve geliştirme programlannın hangi düzeydeki yöneticilere, hangi kriterlere göre, nerede ve bu programların kim tarafından uygulandığı gibi konular incelenmiştir. Araştırmada ayrıca üst, orta ve alt düzeyde görevlendirilen yöneticilerin hangi yaklaşıma göre belirlendiği de incelenmiştir. Araştırmada anket ve görüşme yöntemleriyle ülkemizde faaliyette bulunan çokuluslu işletmelerin işe alma politikaları belirlenmeye çalışılmıştır. Sağlıklı bulgular elde edebilmek ve seçilen örneklerin, ana kütlenin özelliklerinin tümünü yansıtması için örnek seçimi resmi kaynaklardan yapılmıştır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde çokuluslu işletmelerin tarihi gelişimi, tanımı, yönetsel işlevler ile işe alma politikasının oluşturulmasında uyguladıkları kadrolama yaklaşımları, uluslararası yönetici seçim yöntemleri, uluslararası yöneticilerin yurda geri dönüşü, telafi, ücret ve işçi-işveren politikaları incelenmiştir. İkinci Bölümde, tezin araştırma kısmı olan Ankara ve İstanbul'da imalat sektöründe faaliyet gösteren çokuluslu işletmelerde uygulama yapılmıştır. Araştırmada, çokuluslu işletmeler ile ilgili bilinen kavramsal bilgiler yerine ülkemiz uygulamasına ağırlık verilmiş ve konu ile ilgili bir durum tespiti yapılmıştır. 156Çokuluslu işletmelerin üst düzeydeki kilit pozisyonlara ana ülkeden yönetici görevlendirmekle birlikte evsahibi ülkeden de yönetici görevlendirdikleri görülmüştür. Bunun yanında az da olsa bazı işletmelerin üçüncü ülkeden de yönetici atadıkları görülmüştür. Üst düzey yöneticilerin atanmasında ülkemizde faaliyet gösteren çokuluslu işletmelerin etnosentrik ve polisentrik yaklaşımın etkisinde kaldıkları, ancak orta ve alt düzeydeki yöneticilerin atanmasında tam anlamıyla polisentrik yaklaşımın etkisinde kaldıkları görülmektedir. Evsahibi ülke vatandaşı yöneticilerin gerekli olan teknik ve yönetsel yeteneklere sahip olmaları, kendi ülkelerinin ekonomik, politik ve kültürel yapılarını daha iyi bilmeleri, tüketicilerin gelirleri ve tercihlerini, pazarlama sistemini, yerel örf ve adetleri daha iyi bilmeleri, dil ile ilgili bir sorunları olmadığından çevreyle ilişki kurmalarının daha kolay olması gibi nedenlerle araştırma kapsamındaki çokuluslu işletmeler evsahibi ülke vatandaşı yöneticileri göreve getirmişlerdir. Eğitim ve geliştirme programlan uygulayan işletmelerin toplamının %91.4 olması bu işletmelerin yönetici eğitim ve geliştirme programlarına önem verdikleri sonucunu doğurmaktadır. Uygulanan eğitim ve geliştirme programlan her düzeydeki yöneticileri kapsamaktadır. Yöneticiler eğitim ve geliştirme programlanna ana, evsahibi ve üçüncü ülkede katılmaktadırlar. Bu programlara katılacak olan yöneticiler "Teknik bilgi", "Yönetsel bilgi" ve "Yabancı dil yetersizliği" gibi kriterlerin yanında "Eğitim düzeyi", "Uyum yetersizliği" gibi kriterler gözönüne alınarak seçilmektedirler. Çalışmanın üçüncü bölümü, ülkemizde faaliyet gösteren çokuluslu işletmelerin karşılaştıktan sorunlar ve bu sorunlara çözüm önerüerinin getirildiği sonuç ve önerileri kapsamaktadır. 157