Hidroelektrik santrallerin doğal peyzaj üzerine etkileri ve alınması gereken önlemler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FIRAT ÇAĞLAR YILMAZ
Danışman: ŞÜKRAN ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Su kaynakları günümüzde de halen kalkınma girişimlerinde ilk başvurulan kaynak niteliğindedir. Öyle ki ülkelerin çağdaşlığı, su kaynaklarını korumaya ve geliştirmeye yönelik yaptığı çalışmalarla değerlendirilmektedir. Ancak, su kaynaklarının farklı amaçlar doğrultusunda kullanımı insanlık tarihi boyunca sorun yaratmıştır. Nüfus artışı, teknolojik gelişmeler ve bu gelişmelere bağlı olarak tüketim alışkanlıklarının değişmesi enerji ihtiyacının giderek artmasına sebep olmuştur. 1980'li yıllarda bu ihtiyacı karşılamak için kullanılan fosil yakıtların çevresel etkilerinin farkına varılmasıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelim artmıştır. Bu bağlamda, hidroelektrik santral (HES) projeleri tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de diğer enerji kaynaklara oranla daha yaygın olarak yer almaktadır. Hidroelektrik enerjinin,teknik ve ekonomik anlamda görülen faydalarına karşın doğal peyzaj üzerinde bazı olumsuz etkileri bulunmaktadır. Tez kapsamında, bu olumsuz etkiler içerisinde önemli bir yere sahip olan, doğal peyzaj deseninin değişimi Düzce ilinde bulunan ve 1972 yılında faaliyete geçen Hasanlar Barajı ve HES projesi örneğinde incelenmiştir. Bu bağlamda; alanın 1960, 1982 ve 2013 yıllarına ait doğal peyzaj deseni 1/25.000 ölçekli topoğrafik haritalardan CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) yardımıyla oluşturulmuştur. Doğal peyzaj deseni; orman, meyvelik, su yüzeyi ve bitki örtüsü bulunmayan alan olmak üzere dört sınıfa ayrılmış ve değişim irdelenmiştir. Sonuç olarak; orman alanlarının baraj yapımıyla birlikte önce azalma yönünde bir eğilim gösterdiği, daha sonraki süreçte arttığı gözlemlenmiştir. Ancak, analiz edilen 48 yıllık periyot içerisinde orman alanlarının baraj yapımından önceki seviyeye ulaşamadığı görülmüştür. Öte yandan, bitki örtüsü bulunmayan alanların ağırlıklı olarak meyveliğe dönüştüğü belirlenmiştir. HES projeleri kapsamında doğal peyzaj desenindeki bu değişimlerin etkin yönetiminin sağlanabilmesi için peyzaj analiz ve değerlendirmelerinin temel girdi sağladığı entegre havza yönetimi önerilmiştir.