COVID-1-19 pandemisinin psikotik hasta grubunda sağlık davranışı ve psikopatoloji üzerindeki etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERKAN YAZICI
Danışman: Meram Can Saka
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: COVID-19 pandemisi ile ilgili yapılan çalışmalarda daha çok depresyon, anksiyete bozuklukları gibi oldukça yaygın olan ruh sağlığı bozukluklarına odaklanılırken, psikotik bozukluklar gibi daha şiddetli olabilen ve daha büyük işlevsellik kaybı ile gidebilen bozukluklar geri planda kalmıştır. Çalışmamızda pandemi döneminin psikotik hastalarda; hastalık şiddeti, ilaç uyumu, intihar davranışı, fiziksel sağlık parametreleri ve genel sağlık davranışı üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçladık. Buna ek olarak da telefon görüşmelerinin psikotik hasta grubunda ne kadar uygulanabilir bir yöntem olduğunu görmek istedik. Yöntem: Çalışmaya Şizofreni, Şizoafektif Bozukluk, Sanrılı Bozukluk, Psikotik özellikli Bipolar Afektif Bozukluk ve Psikotik özellikli Depresif Bozukluk tanılarından herhangi biri bulunan 200 telefon görüşmesi ile, 55 yüz yüze görüşme ile olmak üzere toplam 255 hasta dahil edilmiştir. Hastalara; sosyodemografik bilgileri, sigara-alkol kullanımı, fiziksel hastalıkları ve kullandığı ilaçlar, boy, vücut ağırlıkları, intihar düşünce ve girişimleri, hasta yakınlarının duygu dışavurumu ve pandemi döneminin genel sağlık üzerindeki etkilerine dair soruları içeren sosyodemografik bilgi formu uygulanmıştır. İlaç uyumunu değerlendirmek amacıyla Modifiye Morisky İlaç Uyumu Ölçeği (MMS) uygulanırken, hastanın genel klinik durumunu değerlendirmek amacıyla da görüşme sonrası görüşmeci tarafından Klinik Genel İzlenim Ölçeği (CGI) doldurulmuştur. Bulgular: Çalışmamızda sosyodemografik etkenlerden pandemi döneminde gelir kaybı ve gelir düzeyi düşüklüğü ile; CGI puanlarında yükseklik, pandemi döneminde ruh sağlığında kötüleşme ve pandemi döneminde intihar düşüncesi görülmesi arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Pandemi döneminde hastaların pandemi öncesine göre vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi ve tüketilen günlük sigara-alkol miktarında artış olduğu bulunmuştur. Çalışmamızda pandemi döneminde psikotik hasta grubunda görülen intihar davranışı oranları genel toplum oranlarına kıyasla daha yüksek bulunurken, yüksek aile eleştirelliği, düşük aile sıcaklık/yakınlık düzeyi ve pandemi döneminde ilaç uyum puanlarında düşüş olması gibi değişkenler intihar davranışı ile ilişkili bulunmuştur. Hastaların pandemi öncesine göre ilaç uyumu puanlarının anlamlı bir şekilde azaldığı ve ilaç uyumundaki bozulmanın intihar davranışı ve CGI-düzelme puanlarında yükseklik ile ilişkili olduğu görüldü. Çalışmamızda pandemi öncesi ve pandemi döneminde intihar davranışında bulunanlarda, aile eleştirellik puanı yüksek olanlarda, sıcaklık/yakınlık düzeyi düşük olanlarda, pandemi döneminde ilaç uyumunda bozulma olanlarda; CGI hastalık şiddeti ve düzelme puanları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Çalışmaya telefon ile katılım gösteren 213 hastadan 200'ü (%93,8) çalışmayı tamamlayabilmiştir. Çalışmaya yüz yüze görüşme ile katılan hastalarda telefon görüşmesi ile katılım gösterenlere göre pandemi döneminde ruh sağlığında kötüleşme, intihar girişiminde bulunma ve CGI-düzelme puanlarında yükseklik anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur. Bunun yanında sosyodemografik etkenler, pandemi döneminde intihar düşüncesi, CGI-hastalık şiddeti puanı, ilaç uyumu gibi diğer alanlarda ise gruplar arasında anlamlı farklılık yoktur. Sonuç: Çalışmamız pandemi döneminin psikotik hasta grubu üzerindeki etkilerini ele alan az sayıdaki çalışmadan biridir. Bulgular pandemi döneminin psikotik hastalarda olumsuz sağlık davranışında artış ve klinik olarak kötüleşme ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar pandemi döneminde kötüleşme açısından yüksek riskli kişilerin saptanması ve buna yönelik koruyucu önlemlerin alınması açısından klinisyene ve halk sağlığı uygulamalarına rehberlik edebilir. Bu bulguları doğrulayabilmek için bu alanda daha çok çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: COVID-19 Pandemisi, Psikotik Bozukluklar, Sağlık Davranışı, İntihar, İlaç Uyumu