Yüksek şiddetli i̇nterval (HIIT) ve orta şiddetli devamli yüklenmelerin kadinlarda seçilmiş fiziksel ve fizyolojik parametrelere etkisi.

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA ALTUNSOY

Danışman: Dicle Aras

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı kadınlarda yüksek şiddetli interval egzersiz (HIIT) ve orta şiddetli devamlı yüklenme yönteminin seçilmiş fiziksel ve fizyolojik parametrelere etkisinin incelenmesidir. Çalışmaya yaş ortalamaları 21,79±1,5 yıl olan sağlıklı 24 sedanter kadın gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılar yüksek şiddetli interval HIIT (n=9), orta şiddetli devamlı yüklenme MICT (n=8) ve Kontrol (n=7) olmak üzere 2 egzersiz ve 1 kontrol grubu olarak rastgele yöntemle 3 gruba ayrılmıştır. Egzersiz grupları 8 hafta boyunca, haftada 3 gün kendi grupları için planlanmış egzersiz programına katılırken, kontrol grubu bu süreçte hiçbir program uygulamamıştır. Egzersizlerden önce ve sonra katılımcıların DMH, VO₂maks ve vücut kompozisyonu değerleri ölçülmüştür. Bulgular incelendiğinde 8 haftalık süreç sonrasında fizyolojik parametrelerden DMH değeri hiçbir grupta anlamlı olarak değişmemiştir fakat VO₂maks değerleri egzersiz grupları için anlamlı olarak artmıştır. Her iki egzersiz grubu için de vücut kompozisyonu değerlerinden VA, BKİ ve YBK değerlerinde değişiklik olmazken, VYY ve YK değerlerinde azalma meydana gelmiştir. Çevre ölçümleri incelendiğinde egzersiz gruplarında BÇ ve KÇ değerleri azalırken BKO değişmemiştir ve kontrol grubu KÇ ve BKO değişmezken BÇ değerleri anlamlı olarak artmıştır. HIIT grubu için deri kıvrım kalınlıklarından biseps, skapula, pektoral, abdominal, iliak, uyluk, kalf ve 8 bölge toplamına ait değerlerde anlamlı azalmalar olmuştur fakat triseps değeri değişmemiştir. MICT grubu için iliak, kalf ve 8 bölge toplamına ait değerlerde anlamlı azalmalar olurken biseps, triseps, skapula, pektoral, abdominal ve uyluk bölgesinde değişim görülmemiştir. Kontrol grubunda ise sadece pektoral ve iliak bölgesinden alınan deri kıvrım kalınlıklarında anlamlı artış görülmüştür fakat diğer bölgelerden alınan değerlerinde anlamlı fark çıkmamıştır. Bruce protokolü sırasında 3., 6., 9., ya da 12. dk. ve testi bitirdikleri sırada kaydedilen KAH değerleri HIIT grubu için tüm aşamalarda anlamlı olarak azalmıştır ama algılanan zorluk derecelerinden hiçbirisi bu grup için anlamlı olarak değişmemiştir. MICT grubu için sadece 12. dk. KAH ve 6. dk. algınanan zorluk derecesi değerinde anlamlı azalma görüşmüştür. Kontrol grubunda ise sadece bitiriş KAH anlamlı azalırken, algıladıkları zorluk derecelerinde değişiklik olmamıştır. Sonuç olarak sedanter kadınlarda uygulanan 8 haftalık egzersiz programlarının egzersiz grupları lehine fiziksel ve fizyolojik parametrelerin bazılarında anlamlı değişikliklere sebep olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Algılanan zorluk derecesi, Dinlenim metabolizma hızı, HIIT, VO₂maks, Vücut Kompozisyonu.