Rehber öğretmenlerin ve branş öğretmenlerinin epistemik otorite olarak algılanma düzeylerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMDE PSİKOLOJİK HİZMETLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED FUAT KENÇ
Danışman: SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın genel amacı ortaöğretim rehber ve branş öğretmenlerinin, öğrencileri tarafından epistemik otorite olarak algılanma düzeylerinin incelenmesidir. Araştırma, tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni, Ankara ili merkez ilçelerindeki ortaöğretim öğrencilerinden, onların rehber, Türk edebiyatı ve matematik öğretmenlerinden oluşmaktadır. Bu evrenden random olarak örneklem seçilmiştir. Araştırma 118 öğretmen ve 1018 öğrenci üzerinde yapılmıştır.Araştırmada veri toplamak için 1993 yılında Raviv ve diğerleri tarafından geliştirilmiş Epistemik Otorite Ölçeği Türkçeye uyarlanarak kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programıyla çözümlenmiştir. Ayrıca araştırmanın açık uçlu son sorusuna verilen cevaplar içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir.Ortaöğretim öğrencilerinin öğretmenlerini epistemik otorite olarak algılama düzeyleri öğretmenlerin branşlarına göre farklılaşmaktadır. Bu fark Türk edebiyatı ve matematik öğretmenleri arasında Türk edebiyatı öğretmeni lehinedir.En yüksek puanın altı olduğu bir değerlendirmede Matematik öğretmenlerinin, %14.29'unun rehber öğretmeni iki düzeyinde, %14.29'unun üç düzeyinde, %23.81'inin dört düzeyinde, %30.95'inin beş düzeyinde, %16.67'sinin ise altı düzeyinde epistemik otorite olarak algıladıkları belirlenmiştir. Türk edebiyatı öğretmenlerinin, %2.44'ü rehber öğretmeni bir düzeyinde, %4.88'i iki düzeyinde, %19.51'i üç düzeyinde, %39.02'si dört düzeyinde, %19.51'i beş düzeyinde, %14.63'ü ise altı düzeyinde epistemik otorite olarak algılamaktadır.Rehber öğretmenlerin %2.8'inin bir düzeyinde, %22.86'sının dört düzeyinde, %45.71'inin beş düzeyinde, %28.57'sinin ise kendini altı düzeyinde epistemik otorite olarak algıladığı belirlenmiştir. Türk edebiyatı öğretmenlerinin kendilerini epistemik otorite olarak algılama düzeyleri ise %2.44'ü bir düzeyinde, %4.88'i iki düzeyinde, %7.32'si üç düzeyinde, %17.07'si dört düzeyinde, %39.02'si beş düzeyinde, %29.27'si ise altı düzeyinde olmak üzere değişmektedir. Matematik öğretmenlerinin %4.76'sının üç düzeyinde, %9.52'sinin dört düzeyinde, %45.24'ünün beş düzeyinde, %40.48'inin ise altı düzeyinde kendini epistemik otorite olarak algıladıkları belirlenmiştir.Rehber öğretmenin epistemik otorite olarak algılanması, öğretmenlerin branşlarına, mesleki deneyimlerine ve cinsiyetlerine göre anlamlı bir biçimde farklılaşmamaktadır.Hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin rehber öğretmenleri epistemik otorite olarak algılama düzeyleri ile rehber öğretmenlerin kendilerini epistemik otorite olarak algılama düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmaktadır.Rehber öğretmenin epistemik otorite olarak algılanması, öğrencilerin cinsiyetine göre anlamlı bir biçimde farklılaşmamaktayken sınıf düzeylerine ve de rehberlik servisinin hizmetlerinden yararlanma sıklıklarına göre farklılaşmaktadır.Sorulan açık uçlu soru ile öğrencilerin epistemik otorite olarak algıladıkları kişilerin özellikleri tespit edilmiştir. Öğrenciler epistemik otorite olarak gördükleri kişiye 71 özellik yüklemişlerdir. Bu özelliklerden, ?bilgili olması? özelliği toplamda 132 kez tekrar edilmişken, ?sınırlarının olması?, gibi 19 özellik ise sadece bir kez tekrar edilmiştir. Öğretmenler ise epistemik otorite olarak gördükleri kişiye 42 farklı özellik yüklemişlerdir. Bu özelliklerden ?araştırmacı olma? özelliği toplam 21 kez tekrarlanarak en çok tekrar edilen özellik olurken 25 farklı özellik (örneğin pozitif olması gibi) ise sadece bir kez tekrar edilmiştir.Bu araştırma ile öğrencilerin genel olarak öğretmenlerini orta ve yüksek düzeyde epistemik otorite olarak algıladıkları sonucuna varılmıştır.Araştırma ile ilgili anahtar kelimeler: Epistemik otorite, bilgi otoritesi, bilgi.