PISA 2018 Verilerinde Üst Biliş Stratejilerin ve Okuma Becerilerinin Matematik ve Fen Okuryazarlıklarına Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SILA ACUN
Danışman: Kaan Zülfikar Deniz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2018 uygulamasına katılan Türk öğrencilerin anlama ve hatırlama, özetleme, güvenirliği değerlendirme üst biliş stratejilerinin matematik ve fen okuryazarlıkları üzerindeki etkilerinde okuma becerileri değişkeninin aracılığının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda iki farklı yapısal model sınanmıştır. Araştırma PISA 2018 uygulamasına katılan, 15 yaş grubunda Türkiye'de 6103 öğrenci üzerinden gerçekleştirilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde yol analizi tekniği kullanılmıştır. Dünya ekonomisinin oldukça büyük bir kısmını temsil eden küresel boyutta etkiye sahip geniş ölçekli bir test olan PISA üzerinde araştırmaların yapılması önem arz etmektedir. Bu doğrultuda, PISA 2018 uygulamasından elde edilen üst biliş stratejileri, okuma becerileri, matematik okuryazarlığı ve fen okuryazarlığı bilişsel testlerine ve öğrenci anketine Türk öğrencilerin verdikleri yanıtlar ile örneklem ağırlığı ve olası değerler de dikkat alınarak gözlenen değişkenler üzerinden yol analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma ile desenlenmiştir. Araştırmanın dışsal değişkenini üst biliş: anlama ve hatırlama, özetleme, güvenirliği değerlendirme stratejileri oluştururken, içsel değişkenini matematik okuryazarlığı ve fen okuryazarlığı değişkenleri oluşturmaktadır. Okuma becerileri ise aracı değişken rolündedir. Araştırma sonuçlarına göre, sınanan ilk modelde üst biliş: anlama ve hatırlama, özetleme, güvenirliği değerlendirme stratejileri ile matematik okuryazarlığı arasındaki ilişkide okuma becerileri aracı rolündedir. Araştırmada sınanan ikinci modele göre üst biliş: anlama ve hatırlama, özetleme, güvenirliği değerlendirme stratejileri ile fen okuryazarlığı arasındaki ilişkide okuma becerileri aracı rolündedir. Diğer bir ifade ile bulgulara göre üst biliş stratejileri değişkenleri ile matematik okuryazarlığı ve fen okuryazarlığı arasındaki ilişkilere okuma becerileri aracılık etmektedir. Tüm bu bulgular ışığında Türk öğrencilerin matematik ve fen okuryazarlık düzeylerinin yükselmesi için okuma becerileri ile anlama ve hatırlama, özetleme, güvenirliği değerlendirme üst biliş stratejilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Okuma becerileri, fen okuryazarlığı, matematik okuryazarlığı, üst biliş stratejileri, PISA