İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretmenlerinin yeterlikleri: İzmir ili örneğinde bir alan araştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İLKÖĞRETİM DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİL. ÖĞRETMENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜCAHİT ARPACI
Danışman: RECAİ DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi öğretmenlerinin yeterlik düzeyleri tesbit edilmiş ve bu yeterlik düzeylerinin, cinsiyet, medeni durum, görev süresi, öğrenim durumu, mezun olunan fakülte, mezun olunan lise türü, görev yapılan okulun bulunduğu yerleşim merkezi, haftalık girdiği ders saati, daha önce hizmet içi eğitim kursuna katılma durumu, katıldığı hizmet içi eğitim kursu sayısı, öğretmenlik dışında üstlendiği idari görevler, alanla ilgili dergi takibi, kitap okuma sıklığı, ikamet ettiği binanın mülkiyeti, eşin çalışma durumu, aylık gelir faktörlerine göre farklılık gösterip göstermediği araştırümıştır. ilköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi öğretmenlerinin sahip olmaları gereken yeterliklerin belirlenmesinde, Doğan ve Altaş tarafından geliştirilen "İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Yeterlilik Ölçeği" adh ölçek kullanılmıştır. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi öğretmenlerinin yeterlik boyutları olarak tespit edilen altı boyut: 1.Öğretmen rolünü benimseme, yansıtma ve geliştirme boyutu, 2. Eğitim-öğretim sürecinde aktiflik ve etkili kullanma boyutu, 3. Etkili iletişim bilgi ve tekniklerini kullanma boyutu, 4. Amaca ulaştıracak bilgi ve beceriler boyutu, 5. Öğretim teknolojileri boyutu, 6. Çocuk merkezli yaklaşım boyutlarıdır. Araştırmanın çalışma evreni, İzmir İlinde ilköğretim okullarında görev yapan İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi öğretmenlerinden oluşmaktadır, örneklem ise evrene dahil olan bütün ilköğretim okullarmda görev yapan İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi öğretmenlerinden oluşmaktadır. Buna göre İzmir ilinde, ilköğretim okullarmda görev yapan 420 İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi öğretmenlerine ulaşılmıştır. Bu öğretmenlerden il merkezinde görev yapanlara araştırmacının kendisi ulaşmış, ilçe merkezindekilere posta yoluyla ulaşılmıştır. Buna göre 251 veri toplama aracı geri dönmüştür. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi öğretmenlerinin sahip olması gereken temel yeterlikler 6 yeterlik boyutunda 122 yeterlik maddesinden oluşmaktadır. Araştırma verilerininçözümlenmesinde, SPSS tekniği ile varyans analizi, aritmetik ortalama, t testi, Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi ve LSD çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. 2. Sonuçlar : Araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlar aşağıda verilmiştir: ilköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi öğretmenleri, öğretmenlik rolünü benimseme ve yansıtma boyutundaki yeterliklere yeterince sahiptirler. Bu alanda en düşük düzeyde sahip olunan veya yeterince sahip olunmayan yeterlik, "Mesleği ile ilgili yayınları izleme" en yüksek düzeyde sahip olunan yeterlik ise, "Çocuk sevgisi" dir. Öğretmenlerin mesleğini benimsemeleri için öncelikle, mesleğini benimsemesi, öğretmenlik mesleğini isteyerek yapması gerekmektedir. Ayrıca öğretmenlerin öğretim sürecinde muhatabı olan öğrencileri sevmesi, onları dinleyerek, kendilerini ifade etmelerine imkan tanıması gerekmektedir. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi öğretmenleri, mesleği ile ilgili yayınları izleme konusunda daha düşük düzeye sahiptir. Ancak öğretmenlerin kendi alanlarında yapılan yeni araştırmaları takip ederek kendilerini geliştirmeleri, yaşam boyu öğrenmeyi kendilerini ilke edinmeleri gerekmektedir. Öğretmenlerin mesleği ile ilgili yayınlan izleme konusundaki yeterlik düzeylerinin düşük düzeyde olması, öğretmenlerin alanla ilgili akademik dergi takiplerin az olması, aylık kitap okuma sıklıklanmn düşük olmasıyla orantılıdır. Öğretmenlerin mesleği ile ilgili yayınları takip etmemelerinin sebebi, alanlarıyla ilgili dergileri ve kitapları takip etmemeleri veya bu dergi ve kitapları almak için alım güçlerindeki olumsuzluklar olabilir. Öğretmenlerin bu yeterliklere sahip olma düzeylerinde, öğretmenlerin öğrenim durumları ve aylık kitap okuma sıklıklan(Recode) boyutlarında anlamlı farklılık bulunmuştur. Belirtilen yeterliklere lisans mezunu öğretmenleri, lisansüstü mezunlarına göre daha yüksek düzeyde yeterliğe sahiptir. Lisansüstü mezunu öğretmenlerin, lisansüstü eğitimleri boyunca sürekli çalıştıkları alanla ilgilenmeleri, mesailerinin büyük bir kısmım araştırmalarıyla geçirmeleri, bu yönde kendilerini geliştirmeye çalışmaları sebebiyle, lisans mezunlarına göre yeterlik düzeyleri daha düşüktür. Öğretmenlerin aylık kitap okuma sıklıklarına(Recode) göre, ayda bir kitap ve daha az sayıda kitap okuyan öğretmenlerle, ayda 2-3 kitap okuyan öğretmenler arasında anlamlı fark vardır. Ayda 2-3 kitap okuyan öğretmenlerle ayda 4 ve üzeri kitap okuyan öğretmenler arasında anlamlı bir fark vardır. Öğretmenlerin kitap okuma durumları, onların mesleği ile ilgili gelişmeleri takip edebilmelerine, genel kültürlerinin artınlmasında önemli bir etkendir.