Otizm Spektrum Bozukluğu olan okul öncesi çocukların erken okuryazarlık profillerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS EMRE BAŞTUĞ
Danışman: Hatice Bakkaloğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada ilk olarak OSB olan çocukların erken okuryazarlık profillerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. İkinci olarak, OSB olan çocukların erken okuryazarlık profillerine etki eden doğrudan ve dolaylı değişkenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Son olarak, OSB olan çocukların erken okuryazarlık becerilerinin OSB'nin şiddeti ve profil yapılarına göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırma tarama modeli ve korelasyonel araştırma modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme stratejisinden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 36-72 ay arası yaş aralığında bulunan 207 OSB tanısı almış çocuk oluşturmuştur. Çalışma verilerini toplamak amacıyla birden fazla ölçme aracı kullanılmıştır. Dil becerileri TEDİL, erken okuryazarlık becerileri EROT, yazı farkındalığı becerileri EÇYFKL, bilişsel beceriler RPM, ev okuryazarlık ortamı EVOK, sınıf içi erken okuryazarlık çevresi OSEÇDÖ ve son olarak OSB'nin şiddeti ÇODÖ ölçme araçları ile değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 26, AMOS 24 ve MPLUS 8 paket programları aracılığıyla, normal dağılım ve diğer istatistiksel varsayımlar göz önünde bulundurularak uygun istatistik tekniği belirlenip analiz edilmiştir. Güvenirliğe ilişkin veriler Uygulama Güvenirliği, Kodlayıcılar Arası Güvenirlik ve Cronbach Alfa İç Tutarlılık Katsayısı hesaplanarak elde edilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda ilk olarak OSB olan çocukların erken okuryazarlık profilleri belirlenmiştir. Bu kapsamda Örtük Profil Analizi (ÖPA) gerçekleştirilmiştir. ÖPA sonucunda OSB olan çocukların erken okuryazarlık profillerinin üç profilli yapıya işaret ettiği belirlenmiştir. İkinci olarak, OSB olan çocukların erken okuryazarlık becerilerine etki eden doğrudan ve dolaylı değişkenlerin belirlenmesi amacıyla Yol Analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz bulguları sınıfların erken okuryazarlık ortamı haricinde diğer çevresel ve bireysel özelliklerin erken okuryazarlık becerilerine küçük ve orta düzeyde pozitif yönde doğrudan etkilerinin olduğunu ortaya koymuştur. Ev okuryazarlık ortamının ise tüm erken okuryazarlık becerilerine orta düzeyde pozitif yönde dolaylı etkisinin olduğu bulgusu elde edilmiştir. Son olarak, erken okuryazarlık becerilerinin OSB'nin şiddeti ve ÖPA ile belirlenen profil yapılarına göre farklılık gösterip göstermediği Bağımsız Örneklemler t Testi ve ANOVA ile incelenmiştir. Yapılan analizlerin bulguları tüm değişkenlerde hafif düzey OSB olan çocukların puan ortalamaları orta ve ağır düzey OSB olan çocuklara göre daha yüksek bulunmuştur. ANOVA analizinde ise sınıf içi erken okuryazarlık çevresi dışında diğer tüm beceri alanlarında profil gruplarına göre anlamlı farklılık olduğu, bu anlamlı farklılığın daha iyi performans sergileyen profillerin lehine olduğu bulgusu elde edilmişitir.