Akça armudu (Pyrus communis L.) için uygun tozlayıcıların belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1998

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞEN ALAY

Danışman: HATİCE DUMANOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma 1996-1997 yılları arasında Ankara koşullarında Akça armudu (Pyrus communis L.) için tozlayıcı olarak Ankara, Beurre Clairgeau, Passe Crassane, Williams armut (P. communis L.) çeşitleri ve bir ahlat tipinin (Pyrus elaeagrifolia Pallas) kullanım olanaklarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Ayrıca, Akça armudunun bu tip ve çeşitler için tozlayıcılık özellikleri de incelenmiştir. Her iki deneme yılında da tip ve çeşitlerin çiçeklenme periyotları Akça ile uyum göstermiştir. Bu tip ve çeşitlerin çiçek tozlarının çimlendirilmesinde asılı damla yöntemi kullanılmıştır. %10 sakkaroz + 20 mg/1 borik asit solüsyonu içerisinde çiçek tozu çimlenme oranları, 1996'da %46.3 - 54.3 arasında değişmiştir. 1997'de çiçek tozu çimlenme oranı en yüksek %62.9 ile ahlat tipinde, en düşük ise Akça ve Passe Crassane armut çeşitlerinde sırasıyla %47.7 ve %46.1 olarak belirlenmiştir. Laboratuvar koşullarında yapılan tuzlamalardan 2, 4 ve 6 gün sonra alınan örneklerde fhıoresans mikroskop ile dişicik tepesinde çimlenen çiçek tozu ve dişicik borusunun dip kısmına ulaşan çiçek tozu çim borusu sayılan ve dişicik borusu içerisinde en iyi gelişen çim borusunun uzunluğu belirlenmiştir. Akça armudunun farklı tip ve çeşitlerle tozlanmasından sonra dişicik tepesinde çimlenen çiçek tozu miktarı 5.7±0.8 ile 40.6+0.8 arasında değişmiştir. Uyuşmaz Akça x Akça kombinasyonunun dışında dişicik tepesinde çimlenen çiçek tozlarının %2.0 - 16.8'inin (0.8±0.2 - 4.7±0.2) çim borusu dişicik borusunun dip kısmına ulaşmıştır. Bu kombinasyonlarda çim borusunun uzunluğu 59751118 p. ile 8343±127 n arasında belirlenmiştir. Deneme sonucunda, Ankara, Beurre Clairgeau, Passe Crassane armut çeşitleri ve Ahlat tipinin, Akça armudu için uygun tozlayıcılar olduğu belirlenmiştir. Belirtilen tip ve çeşitlerin Akça armudu ile tozlanmasından 2, 4 ve 6 gün sonra dişicik tepesinde çimlenen çiçek tozu sayısı 9.2±0.8 ile 46.7+0.9, dişicik borusunun dip kısmına ulaşan çiçek tozu çim borusu sayısı O.OtO.O ile 2.3+0.1, çiçek tozu çim borusu uzunluğu 820±128 ile 8550±128 arasında değişmiştir. Akça armudunun, Beurre Clairgeau ve Passe Crassane çeşitleri için iyi bir tozlayıcı olduğu saptanmıştır.