Türk toplumunda beta talaseminin hızlı, ucuz, etkin ve güvenilir yöntemle taranması amacıyla tarama testi geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA KARAER
Danışman: HATİCE ILGIN RUHİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Beta globin (HBB) genindeki mutasyonlar orak hücre anemisi, beta talasemi ve diğeranormal hemoglobinlere neden olur. ß talasemi, ß globin zincir sentezindeki azalmanınsonucunda oluşan mikrositozis ve hemolitik anemiyle karakterize olan otozomal resesif birhastalıktır.Türk populasyonunda beta talasemi taşıyan insanların sıklığı %2.1 olarak rapor edilmiştir.Bununla birlikte bazı bölgelerdeki frekansı %13'lere kadar çıkmaktadır. Türkiye'deyapılan moleküler çalışmalar ß-talasemi ile ilişkili 35'den daha fazla farklı mutasyonolduğunu göstermiştir.Bu çalışmada bizim amacımız, beta globin geninin Türk toplumunda en yaygın 5 ß-talasemi mutasyonu olan IVSI-110(G>A), IVSI-6 (T>C), IVSII-1 (G>A), IVSII-745(C>G), IVSI-1 (G>A) mutasyonları ve orak hücre anemisine neden olan Hb S mutasyonukapsayan TaqMan prob yöntemi ile çalışan güvenilir ve hızlı tanı konulmasını sağlayan birreal-time kiti geliştirmekti. Çalışmaya, beta talasemi ya da orak hücreli anemi içintaşıyıcı/hasta olan mutasyonu bilinmeyen 100 birey ile, çalışılan bölgelerle ilgilimutasyonları bilinen 21 kontrol örneği dahil edilmiştir. Çalışılan olguların 73 (%73)'ündebeta-globin geni mutasyonları gözlenmiştir. Bunlar arasında 16 hastanın beta-globin genimutasyonları bakımından homozigot olduğu belirlenirken; 54 hastanın ise testkapsamındaki mutasyonlardan yalnızca birini, 3 hastanın ise birleşik heterozigot mutasyontaşıdığı bulunmuştur. Çalışmamızın sonuçlarına göre; IVS1-110 (G>A) mutasyonu,Türkiye'nin diğer bölgelerinde olduğu gibi en yaygın mutasyon olarak belirlenmiştir.Geliştirdiğimiz real-time PCR kiti ile elde ettiğimiz sonuçların bir kısmı DNA dizi analiziile teyit edilmiş ve tüm sonuçlar tutarlı bulunmuştur.Bu çalışma ile hemoglobin elektroforezi ya da HPLC ile taşıyıcı/ hasta olduğu saptanmışkişilerin moleküler genetik analizlerin yapılması ile kesin, basit, hızlı ve maliyeti düşüktanı konulmasını sağlayan ve beta globin genine ait mutasyonların %76'sını kapsayan hızlı,düşük maliyetli ve güvenilir bir real time PCR tarama testi geliştirilmiştir.Anahtar kelimeler: Real-time PCR tarama testi, ß-Talasemi, Orak hücreli anemi,Türkiye