Hematolojik maligniteli hastalarda gastroenterit etkenleri multipleks PCR sonuçlarının değerlendirilmesi, enfeksiyöz ishal ve komplikasyon gelişimi için risk faktörlerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLRANA BAL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kemal Osman Memikoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Hematolojik maligniteler, immün sistemin derin ve çok boyutlu baskılanmasına yol açarak hastaları enfeksiyonlara son derece duyarlı hale getirmektedir. Bu bağlamda gastrointestinal sistem enfeksiyonları, hematolojik maligniteli bireylerde yalnızca sık görülmekle kalmamakta, aynı zamanda ağır klinik seyir, komplikasyonlar ve mortalite ile de ilişkili bulunmaktadır. İmmünkompetan konaklarda sıklıkla kendi kendini sınırlayan ishaller, hematolojik maligniteli hastalarda kemoterapiye bağlı mukozal bariyer hasarı, nötropeni ve immün disregülasyon gibi faktörler nedeniyle daha şiddetli seyredebilmekte ve yönetimi zor klinik tablolara dönüşebilmektedir. Bu çalışma, hematolojik malignite tanısı almış erişkin hastalarda gelişen ishal olgularında multipleks PCR yöntemi ile gastroenterit etkenlerini belirlemeyi, etken dağılımlarını ortaya koymayı ve enfeksiyöz ishal ile komplikasyon gelişiminde rol oynayan risk faktörlerini saptamayı amaçlamaktadır. Böylelikle, bu özel hasta grubunda tanı ve tedavi algoritmalarının güçlendirilmesine katkı sağlanması ve literatüre klinik açıdan özgün veriler sunulması hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri Hematoloji Bilim Dalı, Hematoloji ve Hematoloji Kemik iliği Transplantasyonu (KİT) servislerinde 01.07.2019–31.12.2024 tarihleri arasında yatarak tedavi gören, ishal kliniği mevcut olup "Gastroenterit Etkenleri Multipleks PCR Paneli" çalışılan ve ≥18 yaş olan hematolojik malignite tanılı hastalar dahil edilmiştir. Veriler, hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden retrospektif olarak elde edilmiştir. İstatistiksel analizler IBM SPSS for Windows, sürüm 20.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, ABD) programı ile yapılmış ve p 40 mg/L ve prokalsitonin >0,16 ng/mL enfeksiyöz etken saptanması ile ilişkili iken; LDH >275,5 U/L düzeyleri etken saptanmayan grupta daha yüksek bulunmuştur. Komplikasyonlar tüm hastaların %17,7'sinde gelişmiş, en sık komplikasyon akut böbrek yetmezliği (%16,2) olmuştur. Komplikasyon gelişen hastaların daha ileri yaşta olduğu (p=0,002), Charlson Komorbidite İndekslerinin daha yüksek olduğu (p<0,001), ishal sürelerinin daha uzun (p=0,005) ve maksimum ishal sıklıklarının daha fazla olduğu (p<0,001) belirlenmiştir. Ayrıca yalnızca ETEC pozitifliği ile komplikasyon gelişimi arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,003). Sonuç: Bu çalışma, hematolojik maligniteli erişkin hastalarda gastroenteritlerin ağır seyredebileceğini göstermiş; etken dağılımları, komplikasyon gelişimi ve ilişkili risk faktörleri ortaya konmuştur. Bulgularımız, ampirik tedavi yaklaşımlarının daha rasyonel düzenlenmesi, laboratuvar parametrelerinin cut-off değerleriyle tanısal süreçte etkin kullanılması ve komplikasyon riski yüksek hastaların erken dönemde tanımlanmasına katkı sağlayabilecek özgün veriler sunmuştur. Anahtar Kelimeler: Hematolojik Malignite; İmmünsupresyon; İshal; Gastroenterit; Multipleks PCR; Komplikasyon