OS TRIQUETRUM’UN VASKÜLER ANATOMİSİNİN MİKRO- BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ İLE 3 BOYUTLU İNCELENMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aybegüm Balcı
Danışman: Nihal Apaydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızın amacı os triquetrum'u intraosseöz olarak besleyen damarların paternlerini 3 boyutlu olarak ortaya koymak, bu sayede kemiğin daha çok ve daha az beslenen bölgeleri ile kırık paternlerini beraber yorumlamak ve kemiğin avasküler nekroza yatkın bölümünü tanımlayarak kemiğe yönelik uygulanan cerrahi tedavilere yol göstermektir. Gereç ve Yöntem: 7 adet taze donmuş kadavranın arteria ulnaris ve arteria radialis'i Microfil MV-117 maddesi ile dolduruldu. Sonrasında os triquetrum'lar diseksiyon ile çıkartılıp mikro-bilgisayarlı tomografide incelendi. Ardından 3 boyutlu modellemesi yapılıp os triquetrum'a giren ana arter dallarının sayısı, bu dalların kemiğe hangi bölgelerden girdiği, kemiğe giriş yerlerindeki çapları, kemiğe girdikleri foramenlerin kesitsel alanları, kemiğe girdikten sonra anastomoz yapıp yapmadıkları kaydedildi. Sonrasında kemik belli referans noktalardan kadranlara ayrılarak dorsal, palmar, proksimal ve distal bölümlerindeki damar hacimleri ve damar yoğunlukları ölçülüp bu bölgelerin beslenme paternleri arasındaki fark tanımlandı. Kemiğe uygulanan kemik tüneli ve vidalama işlemleri baz alınarak kemikte 3 eksen belirlendi ve bu eksenlerdeki damar hacimleri hesaplandı. Bulgular: Bir kemiğe ortalama 2,97±1,28 (3-12) foramenden 7,14±4,18 (3-14) adet damar girmekte, bunların da %72'si dorsal yüzden girmekteydi (p<0,05). Palmar yüzden giren damarların %86'sı kemiğe os pisiforme ile eklem yüzünün proksimalinden giriş yapmaktaydı. Dorsalden giren damarlar palmar-proksimal seyir göstermekteydi. Bir kemikteki ortalama damar hacmi 0,61±0,36 mm3'tü. Os triquetrum'un dorsal yarısındaki damar hacmi 0,40±0,22 mm3 iken palmar yarısındaki 0,21±0,15 mm3 idi. Dorsal bölgedeki damar hacmi palmar bölgedekilerden anlamlı olarak fazlaydı (p<0,05). Os triquetrum'ların ortalama kemik hacmi 317,62±115,63 mm3 idi. Os triquetrum'a giren damarların toplam çapı ortalama 0,63±0,32 mm, giriş yerindeki ortalama çapı 0,09 mm idi. Dorsaldeki damarların çapları 0,46±0,26 mm iken palmardakilerin 0,17±0,87 mm idi. Dorsal bölgedeki damarlar palmardakilerden anlamlı olarak genişti (p<0,05). Kemiklerin %57'sinde intraosseöz damarlar arasında anastomoz vardı. Kemiklerin tümünde ligamentum lunotriquetrum'un tutunma yerinde damarlar tespit edildi. Sonuç: Sonuç olarak os triquetrum dorsal ve palmar olmak üzere iki bölgeden beslenmektedir. Dorsal beslenme baskın olmakla beraber dorsal ve palmar bölgelerden giren damarlar arasında anastomozlar mevcuttur. Çalışmamız os triquetrum'un intraosseöz beslenmesinin zengin olduğunu göstermiş olup, kemiğin bir bölgesini etkileyen patolojilerde diğer bölgeden giren damarların durumu kompanse edip kemiğin hasarlı bölgesindeki beslenmenin devamını sağlayacağını ve bu sayede kırıkların konservatif tedaviyle iyileşmesini ve avasküler nekroz gibi komplikasyonların az görüldüğünü ortaya koymuştur. Çalışmamızda ayrıca vidalama ve kemik tünelleri açılarak ligamentum lunotriquetum rekonstrüksiyonu uygulamalarında kullanılabilecek 3 eksen tanımlanmıştır. Lateral eksen daha az intraosseöz damar içermesi sebebiyle bu operasyonlarda uygulanması en uygun eksendir. Kırıkları azımsanamayacak oranda görülen, sonrasında oluşan komplikasyonlar sonucu iş gücü kaybına sebep olabilecek ve el bileği biyomekaniğinde önemli role sahip olan os triquetrum'un intraosseöz kanlanma paterninin ve kemiğe invaziv girişimlerde kullanılan eksenlerden en uygun olanının bilinmesinin bu girişimlerde cerraha yol gösterici olacağı öngörülmektedir.